Linh thiêng miếu nổi Phù Châu Sài Gòn tuổi đời hơn 3 thế kỷ

Sài Gòn không chỉ là một thành phố hoa lệ với những công trình kiến trúc hiện đại, mà còn là nơi hội tụ của nhiều công trình kiến trúc tuyệt đẹp với tuổi đời hàng thế kỷ. Trong đó, có không ít điểm đến còn mang trong mình những giá trị văn hóa tâm linh độc đáo, và miếu Nổi Phù Châu là một trong những nơi như vậy. Khám phá miếu nổi Phù Châu Sài Gòn là một hành trình thú vị đưa bạn đến với vẻ đẹp tâm linh và văn hóa độc đáo; đồng thời cũng là nơi để bạn tìm thấy sự an yên trong tâm hồn giữa một khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp của thành phố phồn hoa nhất nước.

Miếu Phù Châu là ngôi miếu cổ độc đáo của Sài thành. Ảnh: Văn Đạt Nguyễn

Lịch sử huyền bí của miếu nổi Phù Châu Sài Gòn 

Miếu nổi Phù Châu Sài Gòn còn được gọi là Miếu Nổi. Sở dĩ nơi đây mang tên gọi này bởi ngôi miếu nằm trên một cồn đất nhỏ có diện tích khoảng 2500 m2, ngay giữa dòng sông Vàm Thuật. Vị thế của ngôi miếu khá đặc biệt bởi cồn đất mà miếu tọa lạc chỉ được hình thành vào khoảng cuối thế kỷ 18. Đây là nơi giao thoa giữa khu dân cư bờ Tây thuộc Phường 5 và bờ Đông thuộc Phường An Phú Đông, đây cũng là khu vực vẫn còn lưu giữ được những nét đẹp đặc trưng với khung cảnh miệt vườn nổi bật của vùng đất Gia Định cũ.

Theo các ghi chép lịch sử thì miếu nổi Phù Châu Sài Gòn đã có tuổi đời hơn ba thế kỷ, tuy nhiên thời điểm xây dựng cụ thể của ngôi miếu thì không ai biết rõ. Gắn liền với sự hình thành của Miếu Nổi Phù Châu, dân gian vẫn thường lưu truyền hai câu chuyện kỳ thú.

Ở câu chuyện thứ nhất, người ta kể lại rằng trong khoảng thế kỷ thứ 18, có một người đàn ông đang đánh lưới bắt cá trên đoạn sông ở vị trí Miếu nổi Phù Châu hiện tại thì đã chài phải xác của một người phụ nữ. Người thợ chài này đã vớt người phụ nữ đem chôn ở cù lao (vốn là vị trí của miếu Phù Châu hiện tại), lúc đó mới chỉ là một vùng đất nhỏ có hình bàn chân với cây cối rậm rạp; đồng thời xây dựng ở đó một ngôi miếu nhỏ để thờ cúng. Lúc đầu, ngôi miếu được làm bằng tre lá rất nhỏ, được các nhà buôn trong vùng dựng và thờ Ngũ Hành Long Mẫu nhằm cầu mong những chuyến đi thuận buồm xuôi gió.

Theo các ghi chép lịch sử miếu Phù Châu có lịch sử từ thế kỷ 18. Ảnh: @sitien0923.

Một câu chuyện khác lại kể rằng cách đây khoảng hai thế kỷ, có một ngư phủ quăng lưới đánh cá ở sông Bến Cát đã vớt được một pho tượng. Vào lúc ấy, người ta cho rằng đây chính là bức tượng của bà Thủy Tề. Cũng từ đó, người dân trong vùng đã dựng lên một ngôi miếu nhằm thờ bà trên cù lao bỏ hoang (tức là vị trí của miếu hiện tại) để cầu mong mưa thuận gió hòa cũng như những chuyến đi bình an trên sông.

Dù có rất nhiều câu chuyện về lai lịch của miếu Phù Châu, thế nhưng theo một lão niên thuộc Ban Quản lý của ngôi miếu thì ở đây không hề chôn xác của ai mà ngôi miếu được xây dựng từ khoảng cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19, dưới thời vua Gia Long. Lúc này, tàu thuyền trên sông Vàm Thuật đi lại tấp nập. Các nhà buôn người Hoa khi đi qua khúc sông này thường sẽ ghé để nghỉ lại trên cù lao, và trong những giấc ngủ, người ta đã có giấc mộng lạ lặp lại nhiều lần. Chính vì thế, các nhà buôn cùng với người dân trong vùng đã lập nên miếu nổi Phù Châu Sài Gòn nhằm cầu mong bình an.

Lúc đầu, miếu chỉ được xây dựng tạm để là nơi hương khói. Sau này, các nhà buôn ghé lại thường xuyên và xây dựng thành một ngôi miếu kiên cố với kiến trúc đẹp mắt. Do vị trí của miếu nằm ngay trên một cù lao giữa sông và ẩn hiện theo con nước nên người ta còn gọi là Miếu Nổi.

Thời kỳ trước năm 1975, miếu nổi Phù Châu là một điểm hành hương rất nổi tiếng với người Gia Định xưa. Sau giai đoạn 1975, miếu Phù Châu đã từng bị bỏ hoang. Đến năm 1992, người dân quanh vùng vận động sửa sang và khôi phục lại hoạt động thờ cúng tại ngôi miếu. Cái tên Miếu Phù Châu cũng được ra đời trong giai đoạn này.

Gắn liền với ngôi miếu cổ là những truyền thuyết kỳ bí. Ảnh: Trần Thiên

Các nhà nghiên cứu cho rằng miếu nổi Phù Châu Sài Gòn với những câu chuyện truyền kỳ bí ẩn đã làm nên sự kỳ lạ và linh thiêng của ngôi miếu; đồng thời cách thức thờ phụng nơi đây cũng có nhiều điều độc đáo. Tuy nhiên, điều khiến người ta ấn tượng hơn cả chính là khung cảnh thiên nhiên tuyệt vời của nơi này khi tạo hóa đã bồi đắp nên một cồn đất ngay giữa lòng sông với cảnh chí vừa thơ mộng lại vừa bình yên, ẩn chứa trong đó là sự mong manh giữa những biến thiên không ngừng của trời đất.

Người ta tin rằng miếu nổi Phù Châu Sài Gòn gắn liền với huyền tích trăm năm chính là nơi linh thiêng để cầu nguyện. Cũng chính vì thế mà ngôi miếu cổ vẫn luôn thu hút du khách thập phương cũng như người dân tấp nập đến cầu an, tài lộc, sức khỏe trong nhiều dịp. Miếu Phù Châu cũng đã chính thức được công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp thành phố từ năm 2014.

Hướng dẫn đến miếu nổi Phù Châu

Du khách có thể đến với miếu nổi Phù Châu Sài Gòn khá thuận tiện với lộ trình đa dạng tùy vào địa điểm xuất phát. Nếu như đi từ chợ Gò Vấp để đến Miếu Nổi, bạn di chuyển theo cung đường Nguyễn Thái Sơn. Khi đến cuối đường thì tiếp tục rẽ vào đường Trần Bá Giao và đi thêm khoảng vài trăm mét là sẽ bắt gặp bãi gửi xe. Từ đây, bạn tiếp tục đi đò để đến Miếu. Phí gửi xe là 10,000đ và vé đò là 15.000đ/ vé khứ hồi. Thông thường, người ta sẽ đợi đủ người rồi mới xuất phát.

Để đến miếu Nổi bạn cần đi đò qua cù lao. Ảnh: ST

Kiến trúc miếu nổi Phù Châu và hình tượng rồng linh thiêng

Miếu nổi Phù Châu Sài Gòn có diện tích khoảng 550m2 được xây dựng gần như bao trùm trên cù lao giữa sông Vàm Thuật, ở phía dưới có nhiều đá xanh lồi ra xung quanh. Ngôi miếu này có kiến trúc rất đẹp và ấn tượng. Ngay từ khu vực cổng, du khách sẽ bắt gặp một đôi rồng được chạm trổ tinh xảo bằng đá cẩm thạch uốn lượn với thế Song Long đối đầu.

Cặp rồng hoành tráng ở cổng miếu Phù Châu. Ảnh: @dramaquyen

Miếu xây dựng với kiểu chữ Tam, mặt quay về hướng Nam, bao gồm ba tòa nhà nằm liền nhau với hai sân Thiên Tỉnh. Mái được lợp bằng ngói âm dương trắng men xanh ngọc, thiết kế hai tầng chồng khít lên nhau.

Trong không gian khuôn viên miếu Phù Châu, du khách sẽ bắt gặp hình tượng rồng ở khắp mọi nơi: trên nóc của các mái nhà đều sẽ có các hình tượng rồng như rồng chầu Tháp Cửu phẩm, rồng chầu hạt ngọc hay rồng chầu cuốn thư; ở bốn đầu đao đều có gắn hình tượng Long, Lân, Quy, Phụng… Các cây cột trong miếu đều được đắp nổi rồng uốn lượn cuốn lấy thân cột. Ở hai bên tường của miếu Phù Châu đều được cẩn sành sứ thể hiện các hình tượng trong tín ngưỡng dân gian.

Kiến trúc Hoa - Việt giao thoa ở miếu Phù Châu. Ảnh: @mhyo_893

Khu vực trung tâm thờ tự của miếu là các phần gồm Tiền Điện, Trung Điện và Chính Điện.

Bước đến khu vực Tiền Điện, bạn sẽ bắt gặp bức tượng thờ Phật Di Lặc nằm sừng sững ở chính giữa. Bên tay trái là ban Thần Tài và bức tượng Bạch Mã. Ở hai bên tường là các bức phù điêu Thập Bát La Hán. Di chuyển tiếp vào bên trong là ban thờ Quan Thế Âm và Ngọc Đế. Tiếp đến là bàn thờ Mẹ Kim Mẫu, Long Thần, Địa Mẫu, Hộ Pháp.

Chính Điện nằm ở chính giữa là nơi thờ Ngũ Hành Thánh Mẫu. Ở bên trong có các bức tượng gỗ thờ Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Một điểm nhấn ấn tượng ở đây là hai con rồng lớn với tạo hình lưỡng long khí thủy rất nổi bật.

Ở đối diện Chính Điện là điện thờ Bà Kim Mẫu, Địa Mẫu, Hộ Pháp và Long Thần. Khu vực phía trước bày hương án thờ Bà Chúa Châu Đốc, Cửu Huyền. Ở bên phải là nơi thờ Quan Công. Ở bên trái là nơi để thờ Bao Công.

Gian thờ chánh điện của miếu Phù Châu. Ảnh: huytruongnhat.

Khám phá miếu Phù Châu với những trải nghiệm thú vị

Viếng miếu cầu an

Với người dân Sài Gòn, thì miếu Phù Châu vẫn luôn là một điểm đến tâm linh đặc biệt. Chính vì vậy, đây là địa điểm hành hương, viếng thăm quen thuộc. Khi đến viếng thăm miếu nổi Phù Châu Sài Gòn, ấn tượng đầu tiên của du khách sẽ là một không gian tâm linh bình yên, nhẹ nhàng bởi vị trí đặc biệt nằm tách biệt hoàn toàn với Sài Gòn hoa lệ, náo nhiệt trong ấn tượng của nhiều người. 

Đến đây, du khách ngoài vãn cảnh có thể cầu an, cầu may mắn về tài lộc, sức khỏe, công việc, tình duyên. Đặc biệt, nếu như ghé thăm Miếu Nổi Phù Châu vào các dịp lễ lớn như các ngày Rằm (nổi bật là Rằm tháng Giêng, Rằm tháng Hai hoặc Rằm tháng Bảy), ở đây sẽ có rất nhiều hoạt động văn hóa truyền thống, tâm linh đặc trưng.

Miếu linh thiêng nên nhiều người đến cầu an. Ảnh: Hồ Quỳnh

Khám phá khuôn viên miếu

Không chỉ là một điểm đến tâm linh đặc sắc mà miếu nổi Phù Châu Sài Gòn còn có không gian kiến trúc rất ấn tượng. Chính vì vậy, nếu như không check-in miếu với mục đích cầu may thì du khách cũng có thể dành thời gian để khám phá vẻ đẹp kiến trúc độc đáo, giao thoa giữa kiến trúc truyền thống Việt Nam và kiến trúc của người Hoa.

Ngoài ra, bạn còn có thể dành thời gian để tản bộ, tận hưởng bầu không khí trong lành trong khuôn viên đầy ắp cây xanh của Miếu; hoặc đến sân sau miếu ngắm nhìn hồ nước xanh mướt, ngắm nhìn những chú rùa bơi lội ở phía dưới. Đứng từ khu vực sân của miếu nổi Phù Châu Sài Gòn, bạn còn có thể ngắm nhìn những chiếc máy bay liên tục xuất hiện.

Khuôn viên miếu có nhiều cây xanh. Ảnh: ST

Phóng sanh

Ngoài thăm viếng, thì khi đến với miếu nổi Phù Châu Sài Gòn, một hoạt động được nhiều người thực hiện đó chính là phóng sanh. Sau khi thắp nhang cầu an hay tận hưởng không gian bình yên, tĩnh lặng của ngôi miếu, du khách có thể phóng sinh các loài vật như rùa, cá, chim... Đây cũng là một trong những nơi phóng sinh khá được ưa chuộng bởi bạn không phải lo lắng các loài vật được phóng sinh sẽ bị giăng lưới bắt lại.

Hoàng hôn ở miếu Phù Châu. Ảnh: @dothuykhanh162

Miếu nổi Phù Châu Sài Gòn vẫn luôn là một chốn linh thiêng, bình yên của thành phố hoa lệ, là điểm đến bình an để bạn thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, chiêm bái, cầu mong những điều tốt lành. Không chỉ thế, ngôi miếu này còn mang trong mình những huyền tích bí ẩn và cả vẻ đẹp kiến trúc độc đáo. Chính vì vậy, đừng bỏ qua miếu Phù Châu trong hành trình khám phá lịch sử Sài Gòn qua các công trình kiến trúc nổi tiếng bạn nhé.

Nguyệt Cát (Tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn 

Ảnh: Internet