Khám phá các làng nghề cổ ở Khánh Hòa chạm vào trầm tích văn hoá xứ Trầm hương

Khánh Hoà với những bãi biển đầy nắng, những rạn san hô rực rỡ hay những khu resort sang trọng đã là hình ảnh quá quen thuộc trong tâm trí của đa số du khách. Thế nhưng, nếu chỉ dừng lại ở đó thì bạn mới chỉ chạm vào một nửa linh hồn của vùng đất này. Mảnh ghép còn lại chính là các làng nghề cổ ở Khánh Hòa, nơi lưu giữ những mảnh ghép văn hóa và dòng chảy lịch sử cùng ký ức của bao thế hệ nghệ nhân bản địa. Khám phá các làng nghề cổ khi du lịch Khánh Hoà là một hành trình thú vị, mang đến cho bạn những góc nhìn hoàn toàn mới đầy hoài niệm và chiều sâu mộc mạc để cảm nhận một xứ biển thật khác.

Làng nghề cổ Khánh Hòa – Sức hút từ những giá trị xưa cũ

Bản đồ các làng nghề cổ ở Khánh Hoà từ lâu vẫn luôn là điểm đến thú vị cho những hành trình khám phá đi sâu vào đời sống bản địa. Đó cũng là lý do mà du lịch văn hóa ở Khánh Hoà - Nha Trang đang ngày càng được ưa chuộng và những ngôi làng nghề cổ dần trở thành điểm đến không thể bỏ lỡ. 

Các làng nghề cổ ở đây không chỉ là nơi tạo nên những vật phẩm, hàng hoá truyền thống phục vụ đời sống, mà còn lưu giữ trong mình những câu chuyện thăng trầm của lịch sử, là chứng nhân cho đời sống văn hóa và sức sống bền bỉ của những người con xứ biển.

Mỗi một làng nghề truyền thống ở Khánh Hoà là một bức tranh sinh động thể hiện những nét đẹp văn hóa rất riêng hoàn toàn khác biệt với đời sống hối hả nơi đô thị. Ở đó, bạn sẽ cảm nhận thời gian dường như chậm rãi hơn giữa không gian bình yên, nhẹ nhàng cùng với hình ảnh những nghệ nhân đang miệt mài tạo nên các sản phẩm thủ công truyền thống. Khám phá các làng nghề cổ ở Khánh Hoà không chỉ là cơ hội để bạn chạm vào bản sắc văn hóa riêng có của vùng đất, mà còn là nơi để bạn cảm nhận sâu hơn vẻ đẹp của vùng đất cùng với đó là những phông nền mộc mạc mang bản sắc rất riêng của xứ biển.

Top 5 làng nghề cổ ở Khánh Hoà độc đáo nhất 

1. Làng nghề làm bánh tráng An Thạnh

Làng nghề bánh tráng An Thạnh nằm ở thôn An Thạnh 1, xã An Hải, tỉnh Khánh Hòa (trước đây là tỉnh Ninh Thuận). Đây là một trong những làng nghề truyền thống có lịch sử từ rất lâu đời trên 100 năm. 

Đặt chân đến làng nghề cổ ở Khánh Hòa này, ngay lập tức bạn sẽ được tận hưởng một không gian bình yên, đi trên con đường làng, bạn sẽ cảm nhận được mùi thơm của bánh gạo mới ra lò và những làn khói trắng từ lò trấu om, hay những vỉ tre phơi đầy bánh tráng dọc đường.

Theo chia sẻ của các nghệ nhân lâu năm thì nghề làm bánh tráng ở làng An Thạnh, Khánh Hòa theo kiểu cha truyền con nối. Trẻ con ở đây từ nhỏ đã được cha mẹ hướng dẫn cách làm bánh truyền thống và gắn bó với nghề cho đến khi lớn lên, lập gia đình và tiếp tục truyền lại cho con cháu. Bánh tráng ở làng An Thạnh hoàn toàn được làm theo kiểu truyền thống với nhiều công đoạn khác nhau: từ ngâm gạo, xay bột, trộn mè đến khâu đốt lò, tráng bánh, trải bánh và phơi bánh. Một điều rất đặc biệt ở món bánh tráng của làng An Thạnh đó chính là người ta sẽ chỉ chọn gạo hạt tròn để xay bột làm bánh. Chính vì vậy, khi thành phẩm, bánh tráng của làng có màu trắng tinh, chất sánh mịn và có mùi thơm đặc trưng.

Đối với các bạn trẻ mê xê dịch, trải nghiệm thú vị nhất tại làng nghề này chính là việc được ngồi bên bệ bếp, tự tay múc một gáo bột và học cách xoay nhẹ muôi để tráng nên một chiếc bánh tròn trịa theo hướng dẫn của các dì, các bà. Cảm giác hơi nóng từ lò than phả vào mặt, ngắm nhìn chiếc bánh phồng lên trong tích tắc rồi dùng thanh tre mỏng khéo léo nhấc bánh ra liếp phơi là một trải nghiệm vô cùng kích thích.

Nghề làm bánh tráng ở An Thạnh không chỉ là một nghề để kiếm sống, mà còn là một nét đẹp văn hóa rất riêng của làng nghề, nơi người ta mang theo hương vị của hạt gạo quê hương đến với khắp mọi miền và bánh tráng An Thạnh cũng trở thành món ăn đặc sản gửi gắm cho những người con xa quê.

>>Xem thêm: Top 6 địa điểm nghỉ dưỡng ở Cam Ranh để Healing & Retreat mùa hè này

2. Làng gốm cổ Lư Cấm (Ngọc Hiệp)

Làng gốm cổ Lư Cấm là một trong những ngôi làng nghề cổ ở Khánh Hòa rất nổi tiếng, tọa lạc ở khu vực phường Ngọc Hiệp của thành phố Nha Trang. Đến nay, làng cổ này đã có lịch sử hơn 200 năm. 

Người có công lớn nhất truyền nghề truyền thống này cho người dân làng có họ Đào, nên dân làng ở đây đã lập một miếu thờ có tên là Đào Lư Nghệ, sau này đã mở rộng thành đình, lấy tên là đình Lư Cấm. Hiện tại ở đình làng vẫn còn lưu giữ ba đạo sắc phong của vua nhà Nguyễn phong thần cho vị tổ nghệ họ Đào.

Xưa kia, gốm của làng Lư Cấm nức tiếng gần xa bởi những kỹ thuật làm gốm truyền thống được lưu truyền và phát triển qua nhiều thế hệ. Tất cả các sản phẩm đều được làm theo một quy trình thủ công đòi hỏi sự khéo léo và tài tình của những người thợ gốm. Để tạo nên những sản phẩm gốm chuẩn chất lượng của làng Lư Cấm, người ta phải rất kỹ lưỡng từ khâu chọn đất đến khâu sơ chế đất, tạo hình, trang trí và nung gốm. Vì được làm hoàn toàn thủ công bằng tay nên mỗi một sản phẩm gốm của làng Lư Cấm đều là độc bản và gắn liền với dấu ấn riêng của những người thợ thủ công.

Mặc dù hiện tại làng gốm Lư Cấm đã không còn sự sầm uất như xưa kia, nhưng khi ghé thăm vùng đất Ngọc Hiệp này, bạn vẫn có thể cảm nhận được vẻ đẹp trầm mặc của một làng nghề cổ từng nổi lên khắp chốn với những dấu ấn còn sót lại như mảng tường gạch cũ, những đống đất sét thô, những chiếc lò đất đỏ xếp hàng dài. Ghé thăm và tìm hiểu về nghề làm gốm truyền thống, trải nghiệm cùng các nghệ nhân tạo nên các sản phẩm gốm sẽ là một trải nghiệm rất thú vị cho hành trình khám phá của bạn.

3. Làng nghề Trường Sơn (Vĩnh Nguyên)

Mặc dù không phải là một làng nghề cổ ở Khánh Hòa nhưng khi nhắc tới những làng nghề truyền thống thì chắc chắn làng nghề Trường Sơn ở phường Vĩnh Nguyên, Nha Trang là một tọa độ được nhiều du khách biết tới. Ngôi làng này không được hình thành qua nhiều thế kỷ với một nghề truyền thống nhất định, mà là một khu triển lãm làng nghề được đầu tư rất quy mô nhằm mục đích bảo tồn, tôn vinh những giá trị truyền thống, các nghề thủ công đang có nguy cơ thất truyền ở Khánh Hòa.

Đến với làng nghề Trường Sơn, bạn hẳn sẽ phải bất ngờ bởi một không gian rộng lớn tựa như một ốc đảo xanh mướt nằm ngay trung tâm. Khi đến đây, bạn sẽ có thể tận mắt tìm hiểu về nhiều nghề truyền thống và được hướng dẫn bởi các nghệ nhân đích thực hội tụ từ các làng nghề gốc ở khắp mọi nơi như: nghề dệt chiếu cói, nghề làm nón lá, đan mây tre mỹ nghệ, nghề làm gốm hay nghệ thuật thêu tranh…

Không chỉ đơn thuần là được theo dõi và tìm hiểu về các nghề truyền thống mà du khách đến đây còn có thể trực tiếp tham gia các hoạt động tương tác trải nghiệm, làm các sản phẩm thủ công và giao lưu cùng các nghệ nhân có kinh nghiệm. Làng nghề Trường Sơn chính là một điểm đến thú vị để bạn cảm nhận nét đẹp văn hóa truyền thống, khám phá một không gian triển lãm và du lịch độc đáo.

>>Xem thêm:  Kinh nghiệm du lịch Nha Trang - Khánh Hoà tự túc siêu chi tiết

4. Làng dệt chiếu cói Mỹ Trạch

Làng nghề dệt chiếu cói Mỹ Trạch là một trong những làng nghề cổ ở Khánh Hòa rất nổi tiếng, được biết tới là cái nôi của nghề dệt chiếu nức tiếng khắp chốn từ xa xưa.

Điều làm nên thương hiệu của chiếu cói Mỹ Trạch chính là những cây cói được trồng trực tiếp tại địa phương. Trải qua quy trình xử lý công phu như rũ sạch, phân loại, phơi khô, nhuộm màu thì những bó cói sẽ được đem đi dệt chiếu, tạo nên những sản phẩm thủ công truyền thống độc đáo. 

Đặt chân đến làng dệt chiếu cói Mỹ Trạch, điều đầu tiên khiến du khách ấn tượng chính là những bó cói sau khi đã được nhuộm màu được người dân đem phơi xòe ra tựa như những đóa hoa khổng lồ nằm dọc đường làng. Đây cũng là những khung cảnh đậm chất nghệ thuật thu hút các tín đồ xê dịch lại ưa thích chụp ảnh tìm đến.

Ở làng nghề này, du khách ghé thăm có thể tận mắt xem các nghệ nhân dệt chiếu trên những chiếc khung dệt gỗ đơn sơ, lắng nghe những tiếng lạch cạch đều đặn vang lên tựa như một khúc nhạc dân dã của vùng đồng quê. Sản phẩm chiếu của làng Mỹ Trạch có đặc điểm là rất dày, bền và mát vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông. Chính vì vậy đến nay, mặc dù đã trải qua nhiều sự đổi thay của thời cuộc thì làng nghề dệt chiếu cói Mỹ Trạch vẫn giữ được nghề truyền thống và thương hiệu chiếu cói Mỹ Trạch cũng trở thành sản phẩm được ưa thích trên thị trường.

5. Làng gốm Bàu Trúc

Sau khi Ninh Thuận sáp nhập với Khánh Hòa, thì làng gốm Bàu Trúc cũng là một trong những cái tên góp mặt trong danh sách những làng nghề cổ ở Khánh Hòa độc đáo, mà du khách không thể bỏ qua. Ngôi làng này nằm ở trên Quốc lộ 1A, cách trung tâm thành phố Phan Rang khoảng 10km theo hướng Nam, thuộc địa phận của xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa.

Làng gốm Bàu Trúc được biết đến là một trong những làng gốm cổ nhất ở Đông Nam Á, đồng thời cũng là ngôi làng duy nhất hiện tại đang còn duy trì cách làm gốm thủ công hoàn toàn bằng tay. Ngôi làng này rất nổi tiếng trên bản đồ du lịch không chỉ bởi nghề làm gốm truyền thống mà còn bởi những nét đẹp văn hóa độc đáo của người Chăm.

Trong tiếng Chăm thì tên gọi của làng là Paley Hamu Trok, tức là Làng Trũng. Vào thời Minh Mạng, làng được gọi là Vĩnh Thuận. Đến năm 1964, sau một trận lụt lớn, người dân phải đến một vùng đất cao hơn có rất nhiều cây trúc mọc bên một cái ao để an cư thì người ta mới đổi tên làng là Bàu Trúc và giữ tên gọi này tới hiện tại.

So với những ngôi làng cổ ở Khánh Hòa khác thì Bàu Trúc vẫn còn giữ được nghề truyền thống và rất phát triển. Hơn 80% hộ dân ở đây vẫn còn theo nghề gốm và khi tới làng du khách có thể tham quan những khu trưng bày lớn với các sản phẩm đa dạng như ấm nước, nồi niêu, chum vại cho đến những bình hoa hay những bức tượng nghệ thuật phụ nữ Apsara đậm phong cách văn hóa Chăm độc đáo.

Điểm nhấn của nghề làm gốm ở Bàu Trúc chính là cách chế tác thủ công hoàn toàn. Người ta không dùng bàn xoay mà dùng chính đôi bàn tay của mình để nhào nặn và tạo thành hình những sản phẩm gốm tuyệt đẹp, với những đường nét và hoa văn vô cùng sống động, đậm màu sắc văn hóa Chăm. Các sản phẩm gốm của làng Bàu Trúc đều có màu sắc rất độc đáo: từ màu vàng đỏ cho đến đen xám, đỏ hồng; và mỗi sản phẩm đều là một dấu ấn độc bản được tạo nên từ dấu ấn riêng của bàn tay nghệ nhân. Ngoài tham quan khám phá, du khách đến làng gốm Bàu Trúc còn có thể tự trải nghiệm tạo hình và nặn những sản phẩm gốm thủ công độc đáo để mang về làm quà.

>>Xem thêm: Gợi ý chùm tour du lịch Miền Trung giá tốt

Khám phá các làng nghề cổ ở Khánh Hòa không chỉ đơn thuần là một chuyến du lịch tham quan ngắm cảnh, mà còn là một hành trình tuyệt vời để cảm nhận và trân trọng hơn những giá trị văn hóa cốt lõi của vùng đất trầm hương. Những sản phẩm thủ công được truyền đời là một sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, lưu giữ cái hồn rất riêng của vùng đất, chính vì vậy đừng quên thêm các ngôi làng cổ độc đáo vào hành trình khám phá Khánh Hoà của mình bạn nhé. 

Nguyệt Cát (Tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn 

Ảnh: Internet