Jyvaskyla là thành phố nổi bật với những công trình kiến trúc hiện đại hòa quyện cùng dấu ấn lịch sử. Nơi đây sở hữu nhiều công trình được thiết kế bởi Alvar Aalto, một trong những kiến trúc sư có ảnh hưởng lớn tại Bắc Âu, tạo nên diện mạo rất riêng cho thành phố. Giữa không gian kiến trúc đặc sắc ấy, Nhà thờ Kuokkala gây ấn tượng với thiết kế hiện đại nhưng vẫn giữ được nét trang nghiêm và không gian truyền thống, trở thành một điểm đến thú vị mà du khách không nên bỏ qua khi khám phá miền trung Phần Lan.
Nhà thờ Kuokkala ở đâu?
Nhà thờ Kuokkala nằm tại khu Kuokkala, thành phố Jyväskylä, miền trung Phần Lan. Công trình tọa lạc ngay tại quảng trường Kuokkala, một vị trí khá dễ tìm và cũng là điểm nhấn của khu vực. Từ trung tâm Jyväskylä, du khách có thể di chuyển sang Kuokkala bằng xe buýt hoặc ô tô, sau đó kết hợp tham quan nhà thờ với việc khám phá những khu phố và không gian ven hồ xung quanh.
Nhà thờ Kuokkala Phần Lan. Ảnh: @divisare
Không chỉ thuận tiện về vị trí, nhà thờ còn gây chú ý ngay từ bên ngoài bởi dáng vẻ khác biệt so với nhiều nhà thờ truyền thống ở Phần Lan. Lớp mái và mặt ngoài phủ đá phiến màu tối khiến công trình nổi bật giữa quảng trường, trong khi những đường nét hình học tạo nên vẻ hiện đại nhưng vẫn gợi liên tưởng đến các nhà thờ cổ Bắc Âu. Đây cũng là một điểm dừng thú vị nếu bạn đang tìm hiểu về kiến trúc và muốn khám phá một góc khác của Jyväskylä bên cạnh những công trình nổi tiếng của thành phố.
Nhà thờ có dáng vẻ khác biệt so với nhiều nhà thờ truyền thống ở Phần Lan. Ảnh: @divisare
Lịch sử hình thành nhà thờ Kuokkala Phần Lan
Nhà thờ Kuokkala là một công trình tương đối mới của Jyväskylä, nhưng ngay từ khi ra đời đã mang trong mình ý tưởng kết nối kiến trúc hiện đại với truyền thống nhà thờ Phần Lan. Câu chuyện bắt đầu từ năm 2006, khi một cuộc thi kiến trúc được tổ chức để tìm phương án thiết kế cho nhà thờ mới tại khu Kuokkala. Phương án mang tên “Kide”, có nghĩa là “tinh thể”, của các kiến trúc sư Anssi Lassila, Teemu Hirvilammi và Jani Jansson đã được lựa chọn. Thiết kế gây ấn tượng nhờ hình khối mạnh mẽ, cách sử dụng gỗ và đá phiến, đồng thời khéo léo gợi lại hình ảnh những nhà thờ truyền thống của Phần Lan mà không sao chép nguyên mẫu cũ.
Nhà thờ Kuokkala là một công trình tương đối mới của Jyväskylä. Ảnh: @olgaviolinfin
Sau khi phương án được thông qua, công trình bắt đầu được xây dựng vào năm 2008 và hoàn thành vào năm 2010. Nhà thờ chính thức được khánh thành vào ngày 7/2/2010, trở thành một điểm sinh hoạt tôn giáo và cộng đồng quan trọng của khu Kuokkala. Điều thú vị là dù mang diện mạo khá khác biệt, nhà thờ vẫn giữ được cảm giác gần gũi nhờ vật liệu gỗ và ánh sáng tự nhiên được đưa vào không gian bên trong. Từ một ý tưởng kiến trúc được lựa chọn qua cuộc thi, nhà thờ Kuokkala dần trở thành một trong những công trình đương đại đáng chú ý của Jyväskylä, đồng thời nhận được sự quan tâm trong giới kiến trúc Phần Lan và quốc tế.
Nhà thờ được xây dựng vào năm 2008 và hoàn thành vào năm 2010. Ảnh: @riitta_hk
Kiến trúc độc đáo của nhà thờ Kuokkala
Hình dáng hiện đại nhưng gợi nét nhà thờ cổ
Nhìn từ bên ngoài, nhà thờ Kuokkala dễ khiến du khách liên tưởng đến những nhà thờ cổ ở vùng Bắc Âu nhờ phần mái dốc và các đầu hồi hình tam giác. Tuy nhiên, công trình không đi theo lối kiến trúc truyền thống một cách nguyên bản mà được xử lý với những đường nét khá mạnh và gọn. Chính sự kết hợp này tạo cho nhà thờ một diện mạo vừa quen thuộc, vừa mới mẻ, nổi bật giữa không gian hiện đại của khu Kuokkala.
Điểm thú vị nằm ở cách các kiến trúc sư lấy cảm hứng từ hình ảnh nhà thờ thời Trung cổ Phần Lan rồi biến đổi theo ngôn ngữ kiến trúc đương đại. Nhờ vậy, Kuokkala không mang cảm giác của một công trình cũ được phục dựng, mà giống như một cách diễn giải mới về nhà thờ truyền thống. Khi đứng từ quảng trường nhìn lên, hình khối đơn giản nhưng chắc chắn của công trình tạo nên một điểm nhấn khá ấn tượng.
Nhà thờ có phần mái dốc và các đầu hồi hình tam giác. Ảnh: @jonihoophoto
Lớp vỏ đá phiến màu tối
Một trong những chi tiết dễ nhận ra nhất ở nhà thờ Kuokkala là lớp đá phiến màu tối bao phủ bên ngoài. Những tấm đá được xếp chồng lên nhau tạo thành một lớp vỏ có bề mặt khá đặc biệt, vừa thô mộc vừa mang vẻ hiện đại. Dưới ánh sáng thay đổi trong ngày, màu sắc và kết cấu của đá cũng tạo ra những sắc độ khác nhau, khiến diện mạo công trình không hoàn toàn giống nhau ở mọi thời điểm.
Bên cạnh đá phiến, gỗ và đồng được sử dụng ở một số khu vực như lối vào, tạo thêm điểm nhấn cho mặt ngoài. Sự tương phản giữa màu đá tối và những chi tiết bằng gỗ khiến công trình có vẻ ngoài khá trầm, đặc biệt vào những ngày nhiều mây vốn thường thấy ở Phần Lan. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp Kuokkala tạo được dấu ấn riêng thay vì hòa lẫn với những công trình xung quanh.
Lớp đá phiến màu tối bao phủ bên ngoài nhà thờ. Ảnh: @liisa_lishan
Kết cấu gỗ đặc biệt
Phía sau lớp vỏ đá phiến là một hệ kết cấu gỗ được thiết kế khá đặc biệt. Công trình sử dụng 13 khung giàn bằng gỗ ghép, mỗi khung có hình dáng khác nhau và cùng nâng đỡ phần mái. Cách tổ chức kết cấu này tạo nên hình khối độc đáo cho nhà thờ, đồng thời cho thấy gỗ không chỉ được sử dụng như vật liệu trang trí mà giữ vai trò quan trọng trong chính cấu trúc của công trình.
Đáng chú ý hơn, nhà thờ Kuokkala không có hệ tường theo cách thông thường mà phần kết cấu và lớp vỏ bên ngoài cùng tạo nên hình dáng tổng thể của công trình. Khi bước vào bên trong, du khách có thể cảm nhận rõ sự hiện diện của những cấu kiện gỗ và cách chúng mở rộng lên phía mái. Đây là chi tiết thể hiện khá rõ tư duy thiết kế của các kiến trúc sư, khi biến một vật liệu quen thuộc trong kiến trúc Phần Lan thành yếu tố tạo nên cá tính cho cả công trình.
Phía sau lớp vỏ đá phiến là một hệ kết cấu gỗ được thiết kế khá đặc biệt. Ảnh: @archilovers
Không gian nội thất nhà thờ Kuokkala Phần Lan
Nếu bên ngoài nhà thờ Kuokkala gây ấn tượng bởi lớp đá phiến tối màu thì bước vào bên trong, du khách lại bắt gặp một không gian hoàn toàn khác. Gỗ vân sáng được sử dụng xuyên suốt nội thất, tạo cảm giác ấm áp và gần gũi ngay cả trong những ngày mùa đông lạnh giá của Phần Lan. Những bề mặt gỗ không được xử lý quá cầu kỳ mà giữ lại vẻ tự nhiên, nhờ đó không gian bên trong có phần mộc mạc nhưng vẫn rất hiện đại. Ánh sáng tự nhiên được đưa vào từ phía trên, len qua các khoảng mở và chiếu xuống khu vực sinh hoạt chính, giúp nội thất luôn có sự thay đổi nhẹ theo thời gian trong ngày. Không gian vì thế không quá nặng nề như hình dung thường thấy về một nhà thờ, mà mang đến cảm giác yên tĩnh, thoáng và khá dễ chịu.
Điểm đặc biệt nhất bên trong công trình nằm ở phần trần, được tạo nên từ những tấm ván gỗ vân sam Phần Lan xẻ xuyên tâm. Các tấm gỗ được ghép thành một kết cấu dạng “mạng vỏ”, uốn cong và mở rộng theo nhiều hướng, tạo nên những đường vòm khá ấn tượng phía trên đầu. Khi nhìn từ khu vực trung tâm, phần trần giống như một cấu trúc gỗ đang chuyển động, với các đường nét liên tục dẫn ánh mắt lên cao. Đây không chỉ là chi tiết trang trí mà còn góp phần tạo nên hình dáng và bầu không khí riêng cho nội thất nhà thờ. Sự kết hợp giữa những đường cong của mái, các khung gỗ và ánh sáng từ phía trên khiến không gian có chiều sâu hơn so với kích thước thực tế. Đặc biệt, khi ánh sáng thay đổi, những mảng sáng tối trên bề mặt gỗ cũng thay đổi theo, làm nổi bật kết cấu tự nhiên của vật liệu.
Khu vực chính của nhà thờ được tổ chức khá gọn gàng, với khoảng 275 chỗ ngồi hướng về phía bàn thờ. Ở cuối không gian là tác phẩm nghệ thuật bằng gỗ cao khoảng 10 m của nghệ sĩ Pasi Eerik Karjula, tạo thành điểm nhấn thị giác rõ rệt cho toàn bộ nội thất. Màu gỗ ấm, ánh sáng dịu và những đường nét vươn lên từ phần trần khiến khu vực này có cảm giác trang nghiêm nhưng không lạnh lẽo. Bên cạnh đó, nhà thờ còn sở hữu một cây đàn organ theo phong cách Pháp lãng mạn có từ thế kỷ XIX, được đưa vào sử dụng và làm lễ khánh thành vào năm 2013. Tất cả những yếu tố ấy được đặt trong cùng một không gian tương đối giản dị, không có quá nhiều chi tiết trang trí dư thừa. Chính cách tiết chế này giúp kiến trúc và vật liệu trở thành nhân vật chính, đồng thời mang đến cho người ghé thăm cảm nhận rõ nét về tinh thần thiết kế Bắc Âu: đề cao ánh sáng, vật liệu tự nhiên và sự hài hòa giữa con người với không gian.
Gỗ vân sáng được sử dụng xuyên suốt nội thất. Ảnh: @archdaily
Những điểm nổi bật bên trong nhà thờ Kuokkala
Tác phẩm nghệ thuật bằng gỗ tại khu vực bàn thờ
Một trong những chi tiết thu hút ánh nhìn khi bước vào nhà thờ Kuokkala là tác phẩm nghệ thuật bằng gỗ đặt ở khu vực bàn thờ. Tác phẩm do nghệ sĩ Pasi Eerik Karjula thực hiện, có chiều cao khoảng 10 m và vươn lên gần như xuyên suốt không gian phía trước nhà thờ. Với kích thước lớn cùng chất liệu gỗ tự nhiên, tác phẩm tạo thành điểm nhấn rõ rệt mà không cần đến những màu sắc quá nổi bật.
Điều thú vị là tác phẩm hòa khá tự nhiên với kiến trúc xung quanh. Những đường nét của gỗ, phần trần cao và ánh sáng từ phía trên cùng hướng ánh nhìn của người đứng trong nhà thờ về khu vực bàn thờ. Thay vì tạo cảm giác tách biệt như một vật trang trí được đặt thêm vào, tác phẩm dường như trở thành một phần của tổng thể không gian, góp phần tạo nên bầu không khí trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi.
Ảnh: @eerokoivisto
Cây đàn organ mang phong cách Pháp thế kỷ XIX
Nhà thờ Kuokkala còn sở hữu một cây đàn organ có phong cách gắn với trường phái lãng mạn Pháp thế kỷ XIX. Đây là một điểm nhấn đáng chú ý đối với những du khách quan tâm đến âm nhạc và nội thất nhà thờ châu Âu. Cây đàn được đưa vào nhà thờ và chính thức khánh thành vào ngày 17/11/2013, bổ sung thêm một yếu tố mang hơi hướng cổ điển cho công trình vốn có kiến trúc rất đương đại.
Sự hiện diện của cây đàn cũng tạo nên một nét tương phản thú vị trong không gian Kuokkala. Một bên là kết cấu gỗ, trần cong và những đường nét hiện đại của công trình thế kỷ XXI; bên kia lại là một nhạc cụ mang phong cách âm nhạc cổ điển châu Âu. Khi có các buổi hòa nhạc hoặc nghi lễ, âm thanh của đàn organ kết hợp với không gian cao và nhiều bề mặt gỗ càng làm rõ đặc trưng âm thanh của nhà thờ.
Cây đàn được đưa vào nhà thờ và chính thức khánh thành vào ngày 17/11/2013. Ảnh: @aleksisrybakov
Không gian dành cho cộng đồng
Bên cạnh chức năng tôn giáo, nhà thờ Kuokkala còn được thiết kế như một không gian phục vụ đời sống cộng đồng địa phương. Các khu vực bên trong được tổ chức để có thể sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau, từ các nghi lễ của giáo xứ đến những sự kiện, buổi gặp gỡ và hoạt động cộng đồng. Điều này khiến công trình có sức sống riêng, thay vì chỉ được xem như một điểm tham quan kiến trúc.
Với du khách, điều này cũng có nghĩa nhà thờ Kuokkala không phải lúc nào cũng mang bầu không khí giống một bảo tàng. Có thời điểm nơi đây rất yên tĩnh, nhưng cũng có lúc diễn ra các hoạt động của giáo xứ. Vì vậy, nếu muốn cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của công trình, bạn nên chọn thời điểm phù hợp và luôn chú ý đến những hoạt động đang diễn ra bên trong.
Ảnh: @oopeaa
Kinh nghiệm du lịch nhà thờ Kuokkala
- Xác định địa chỉ trước khi đi: Nhà thờ Kuokkala nằm tại Syöttäjänkatu 4, Jyväskylä, ngay khu vực quảng trường Kuokkala. Vị trí này khá thuận tiện nếu bạn đang tham quan trung tâm thành phố và muốn kết hợp khám phá khu Kuokkala trong cùng một buổi.
- Kiểm tra giờ mở cửa: Đây là nhà thờ đang được sử dụng cho các hoạt động tôn giáo và sinh hoạt cộng đồng, vì vậy thời gian mở cửa cho khách tham quan có thể thay đổi tùy ngày. Trước khi đến, bạn nên kiểm tra thông tin trên trang của giáo xứ Jyväskylä để tránh trường hợp đến đúng lúc nhà thờ đang diễn ra lễ hoặc đóng cửa.
- Ăn mặc lịch sự: Dù không phải điểm tham quan bắt buộc trang phục quá nghiêm ngặt, đây vẫn là một không gian tôn giáo. Quần áo kín đáo, lịch sự sẽ phù hợp hơn, đặc biệt nếu bạn ghé thăm vào thời điểm có nghi lễ đang diễn ra.
- Giữ yên lặng khi tham quan: Không gian bên trong khá yên tĩnh và được thiết kế để phục vụ các hoạt động tôn giáo. Nếu không tham dự buổi lễ, du khách nên hạn chế nói chuyện lớn tiếng, tắt hoặc để điện thoại ở chế độ im lặng và tránh làm ảnh hưởng đến những người đang cầu nguyện.
- Dành thời gian quan sát phần trần: Đừng chỉ nhìn khu vực bàn thờ khi bước vào. Phần trần gỗ với những đường cong và kết cấu đan xen mới là một trong những điểm đáng chú ý nhất của công trình. Bạn nên đứng ở khu vực trung tâm, ngước nhìn lên để cảm nhận rõ hơn cách ánh sáng tự nhiên kết hợp với các mảng gỗ.
- Kết hợp tham quan Jyväskylä: Nếu có thời gian, bạn có thể đưa Nhà thờ Kuokkala vào lịch trình khám phá kiến trúc Jyväskylä thay vì chỉ ghé riêng công trình này. Thành phố còn có nhiều công trình kiến trúc đáng chú ý, vì vậy một chuyến đi theo chủ đề kiến trúc sẽ giúp hành trình thú vị hơn.
- Tôn trọng không gian đang hoạt động: Điều quan trọng nhất khi ghé Kuokkala Church là nhớ rằng đây không đơn thuần là một công trình để chụp ảnh. Nhà thờ vẫn phục vụ cộng đồng địa phương mỗi ngày, vì vậy hãy ưu tiên sự yên tĩnh và tôn trọng những người đang sử dụng không gian này.
Quần áo kín đáo, lịch sự sẽ phù hợp khi đến đây. Ảnh: @retrodancer
Mang vẻ đẹp đơn giản nhưng hiện đại, nhà thờ Kuokkala không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn là một điểm nhấn văn hóa của thành phố. Nếu có dịp du lịch Phần Lan, hãy ghé thăm công trình này để chiêm ngưỡng sự hài hòa giữa kiến trúc ngoại thất và không gian nội thất, đồng thời cảm nhận nét bình yên, tinh tế rất riêng của nơi đây.
Hà My (tổng hợp) - Luhanhvietnam.com.vn