Điểm tên 7 món ăn Hà Nội di sản quốc gia mang bản sắc Thủ đô văn hiến ngàn năm

Hà Nội luôn biết cách quyến rũ du khách bằng một thế giới ẩm thực phong phú, từ những gánh hàng rong bình dị đến các nhà hàng sang trọng bậc nhất. Giữa vô vàn món ngon ấy, nổi bật lên những hương vị đặc biệt, niềm tự hào của người Hà Nội và đã được công nhận là di sản văn hóa ẩm thực. Đó là bát phở nóng hổi nghi ngút khói, là chiếc bánh cuốn thanh tao tráng mỏng, là vị cốm Mễ Trì dẻo thơm ngọt lành – mỗi món ăn mang một sắc thái riêng, một hương vị độc đáo mà chỉ Hà Nội mới có.

 

 

Các món ăn Hà Nội di sản quốc gia

 

1. Phở Hà Nội

Khi nhắc đến ẩm thực Hà Nội, phở luôn chiếm vị trí hàng đầu. Nhà văn Thạch Lam đã viết: "Phở là một thứ quà đặc biệt của Hà Nội, không phải chỉ riêng nơi đây mới có, nhưng chính là vì chỉ ở Hà Nội mới ngon". Phở từ lâu đã được xem là tinh hoa của ẩm thực Việt Nam. Không chỉ là một món ăn ngon, phở còn là biểu tượng văn hóa, đại diện cho sự phong phú trong ẩm thực Việt, mang những giá trị văn hóa đặc sắc giới thiệu với bạn bè quốc tế và ngược lại.

 

 

Phở đã trở thành một danh từ riêng trong nhiều từ điển danh tiếng thế giới và có mặt ở hơn 50 quốc gia. Thậm chí, tạp chí Business Insider còn bình chọn phở là một trong những món ăn mà du khách nên thử ít nhất một lần trong đời. Tờ báo du lịch The Travel cũng đưa phở Việt Nam vào danh sách những món ăn ngon nhất thế giới, góp phần đưa Việt Nam vào “Top 10 quốc gia có nền ẩm thực hấp dẫn nhất”.

 

 

>>Xem thêm: Những thông tin thú vị về ẩm thực Hà Nội

 

Phở, món ăn mang đậm dấu ấn lịch sử và gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội, đã trải qua những thăng trầm cùng Thủ đô. Trong nửa cuối thế kỷ XX đầy biến động, phở dần trở thành món ăn phổ biến và được yêu thích, không chỉ ở Hà Nội mà còn trên khắp Việt Nam. Sự ra đời của phở là sự kết hợp hài hòa giữa những nguyên liệu bản địa quen thuộc như: gạo, thịt bò hoặc thịt gà, cùng các loại gia vị đặc trưng của Việt Nam. 

 

 

Quy trình chế biến tỉ mỉ và cách thưởng thức tinh tế đã tạo nên nét độc đáo cho phở Hà Nội, đồng thời còn thể hiện văn hóa lâu đời, sự tinh tế, khéo léo của người dân đất Hà thành. Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia theo Quyết định số 2328/QĐ-BVHTTDL ngày 09/08/2024 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phở Hà Nội từ lâu đã đi vào lòng người bởi hương vị đặc trưng khó quên.

 

 

Nhà văn Vũ Bằng từng miêu tả sức hấp dẫn của món ăn Hà Nội di sản quốc gia này một cách đầy gợi cảm: “Ngay từ ở đằng xa, mùi phở cũng đã có một sức huyền bí quyến rũ ta như mây khói chùa Hương đẩy bước chân ta, thúc bách ta phải trèo lên đỉnh núi để vào chùa trong rồi lại ra chùa ngoài.” Đến gần quán phở, ta lại càng bị cuốn hút bởi “cả một bài trí nên thơ”: bó hành hoa xanh mướt, vài quả ớt đỏ tươi, những lát thịt bò đủ loại – chín, tái, sụn, mỡ gầu, vè,... 

Bàn tay thoăn thoắt của người bán hàng thái bánh, thái thịt, rồi múc nước dùng nóng hổi từ thùng sắt, tạo nên làn khói tỏa ra, bao phủ không gian quán trong một làn sương mỏng, “mơ hồ như một bức tranh Tàu vẽ những ông tiên ngồi đánh cờ ở trong rừng mùa thu.” Cái hình ảnh ấy thôi thúc người ta phải sà vào thưởng thức ngay một bát phở nóng hổi, đặc biệt là trong những ngày đông giá rét, khi mà “có gió bấc thổi hiu hiu, mà thấy người ta ăn phở như thế, thì chính mình đứng ở ngoài cũng thấy ấm áp ngon lành. Có ai lại đừng vào ăn cho được...”.

 

 

>>Xem thêm: TOP 11 quán phở ngon ở Hà Nội buộc khách phải 'móc sạch hầu bao'

 

2. Bánh Cuốn Thanh Trì

Nghề làm bánh cuốn ở làng Thanh Trì (phường Vĩnh Hưng) đã có từ thế kỷ XVIII, khởi nguồn là món ăn dân dã của vùng ngoại ô Hà Nội. Vượt thời gian, bánh cuốn Thanh Trì không chỉ trở thành biểu tượng ẩm thực, góp phần tô điểm thêm bản sắc cho ẩm thực Thủ đô, mà còn được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 18 tháng 8, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận.

 

 

Điểm đặc biệt của món ăn Hà Nội di sản quốc gia này nằm ở cách chế biến và thưởng thức. Bánh được làm từ gạo tẻ ngâm kỹ qua đêm, xay mịn thành bột rồi tráng mỏng trên khuôn. Khác với nhiều loại bánh cuốn khác, bánh Thanh Trì không có nhân, thường được ăn nguội cùng hành phi thơm lừng, chấm đẫm trong nước mắm pha khéo léo, và ăn kèm với chả quế hoặc chả viên để tạo nên hương vị độc đáo khó quên.

 

 

3. Chả cá Lã Vọng

Ngày 18/8, tri thức chế biến và thưởng thức chả cá Lã Vọng (phường Chả Cá, Hà Nội) đã vinh dự được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Món ăn nổi tiếng này độc đáo nhờ cách tẩm ướp, nướng và thưởng thức mang đậm bản sắc riêng. Chả cá Lã Vọng được chế biến từ cá lăng tươi, loại cá ít xương và có vị ngọt đặc trưng. 

 

 

Thịt cá được lọc kỹ, thái mỏng và tẩm ướp theo bí quyết gia truyền của gia đình họ Đoàn ở Hà Nội từ năm 1871 với các nguyên liệu như: riềng, nghệ, mẻ, hạt tiêu và mắm tôm. Sau khi được nướng sơ trên than hoa, cá sẽ được rán vàng trong chảo mỡ nóng, rồi trộn cùng thìa là và hành hoa ngay trên bếp đặt giữa bàn ăn, tạo nên hương vị thơm ngon khó cưỡng.

 

 

Thưởng thức chả cá Lã Vọng đúng điệu là phải ăn nóng, kèm theo bún, bánh đa nướng, lạc rang, rau thơm và nước chấm mắm tôm pha theo công thức truyền thống. Món ăn này đã được Patricia Schultz giới thiệu trong cuốn sách nổi tiếng "1.000 Places to See Before You Die" và được hãng tin Mỹ MSNBC xếp vào top 5 địa điểm ẩm thực không thể bỏ qua khi ghé thăm Hà Nội.

 

 

4. Cỗ Bát Tràng

Bát Tràng không chỉ nổi tiếng với nghề gốm truyền thống mà còn là nơi lưu giữ nghệ thuật làm cỗ độc đáo - món ăn Hà Nội di sản quốc gia dân dã và nổi tiếng. Mâm cỗ truyền thống Bát Tràng đặc sắc với nhiều món ăn quen thuộc như: xôi, chè, giò chả, nộm, nem,... được trình bày tinh tế trên những chiếc đĩa, bát gốm do chính làng nghề tạo ra.

Hơn cả một bữa ăn, cỗ Bát Tràng là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng và lòng trân trọng đối với nghề gốm truyền thống. Du khách đến Hà Nội, nếu bỏ lỡ cơ hội tham quan Bát Tràng và thưởng thức cỗ, coi như chưa trải nghiệm trọn vẹn nét văn hóa đặc sắc của vùng đất này.

 

 

5. Xôi Phú Thượng

Nghề làm xôi ở Phú Thượng, quận Tây Hồ, Hà Nội, đã vinh dự được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 2 năm 2024. Làng nghề này không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn là nơi sinh kế của hơn 600 hộ gia đình, với ngọn lửa bếp than luôn rực hồng. Mỗi ngày, hàng tấn xôi thơm ngon từ Phú Thượng tỏa đi khắp các ngả đường Hà Nội, phục vụ nhu cầu ẩm thực của đông đảo người dân.

 

 

>>Xem thêm: 'Bí kíp' biết hết Thủ đô qua kinh nghiệm du lịch Hà Nội tự túc chi tiết

 

Điều làm nên sự đặc biệt của xôi Phú Thượng chính là chất lượng hảo hạng của hạt nếp. Xôi dẻo mềm, tơi xốp, thoảng hương thơm của gạo mới. Sự kết hợp hài hòa giữa xôi nóng hổi, đỗ xanh, lạc rang giòn tan và dừa nạo béo ngậy tạo nên một hương vị cân bằng, tinh tế, vừa ngọt thanh, vừa béo nhẹ, lại thơm lừng hương vị đồng quê. Thưởng thức xôi Phú Thượng, thực khách cảm nhận được từng hạt xôi dẻo mịn tan trong miệng, ấm áp và gợi nhớ về những bữa sáng truyền thống đậm chất Hà Nội.

 

 

6. Cốm Mễ Trì

Nghề làm cốm ở làng Mễ Trì đã có lịch sử hơn một thế kỷ, hiện có khoảng 100 hộ gia đình thuộc hai thôn Thượng và Hạ gắn bó với nghề truyền thống này. Nổi tiếng với loại cốm mộc, không sử dụng phẩm màu, món ăn Hà Nội di sản quốc gia cốm Mễ Trì được gói ghém cẩn thận trong lá sen, buộc bằng rơm xanh, mang đến hương vị thơm ngon, tinh tế và vô cùng hấp dẫn. 

 

 

Năm 2019, nghề làm cốm Mễ Trì vinh dự được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều làm nên sự khác biệt của cốm Mễ Trì chính là hương vị thanh mát, dịu nhẹ, cùng vị ngọt bùi tự nhiên từ những hạt nếp non. Khi thưởng thức, cốm mềm dẻo, tan dần trên đầu lưỡi, lưu lại dư vị thơm thoảng của lúa mới và chút hương lá sen phảng phất, đặc biệt khi được gói theo phương pháp truyền thống. 

Sự hòa quyện giữa độ dẻo, vị ngọt thanh tao và hương thơm tự nhiên đã biến cốm Mễ Trì thành món quà vặt dân dã mà tinh tế, gợi nhớ về mùa thu Hà Nội và những mùa sen ngọt ngào.

 

 

>>Xem thêm: Cốm Hà Nội - thức quà quý của mùa thu Bắc Việt

 

7. Trà sen Quảng An

Ngày 13/8/2024, nghề ướp trà sen Quảng An vinh dự được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Nghề truyền thống này gắn bó mật thiết với vùng trồng sen bách diệp trứ danh tại Hồ Tây. Nhờ giống sen quý, thổ nhưỡng và khí hậu lý tưởng, sen Hồ Tây mang hương thơm đặc biệt, trở thành nguyên liệu không thể thiếu cho trà sen Quảng An. 

 

 

Quy trình làm nên món ăn Hà Nội di sản quốc gia này vô cùng tỉ mỉ, bắt đầu từ việc hái sen vào sáng sớm tinh mơ, sau đó trải qua nhiều công đoạn ướp và sấy, lặp đi lặp lại nhiều lần để hương sen thấm sâu vào từng lá trà. Hiện nay, tại Hà Nội chỉ còn lại gần một chục nghệ nhân tâm huyết, mỗi người nắm giữ những bí quyết riêng, góp phần tạo nên hương vị độc đáo cho trà sen Quảng An. 

Thưởng thức trà sen Quảng An là trải nghiệm hương vị tinh tế: hương sen Hồ Tây thanh mát, nhẹ nhàng nhưng sâu lắng hòa quyện cùng vị chát dịu của trà. Nước trà có màu vàng trong, minh chứng cho sự công phu và chất lượng tuyệt hảo trong quá trình chế biến.

 

 

>>Xem thêm: Chùm tour du lịch miền Bắc tiết kiệm, ưu đãi

 

Đặt chân đến Hà Nội, du khách không chỉ lạc bước giữa những khung cảnh lãng mạn, trữ tình mà còn được mời gọi vào một hành trình khám phá ẩm thực vô cùng hấp dẫn. Những món ăn Hà Nội di sản quốc gia mang đậm dấu ấn Thủ đô không chỉ là đặc sản, mà còn là những trang sử sống động, kể về văn hóa, lịch sử và con người nơi đây. Chắc chắn rằng, hương vị Hà Nội sẽ là một kỷ niệm khó quên trong lòng mỗi du khách!

 

Hà Lê (tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn

Ảnh: Internet