Khi mùa đông bắt đầu phủ hơi lạnh lên những con kênh cổ kính của Amsterdam hay gió biển thổi qua các cối xay gió ở Zaanse Schans, đây cũng là lúc du khách sắp đón một mùa lễ hội rộn ràng khi du lịch Hà Lan. Trong số những nét đẹp văn hóa đặc trưng nhất dịp cuối năm, ẩm thực luôn giữ vai trò trung tâm, mang lại cảm giác ấm áp, quây quần và gợi nhớ ký ức gia đình. Những món ăn Giáng sinh ở Hà Lan là sự hòa quyện giữa truyền thống lâu đời, sáng tạo hiện đại và dư vị ngọt ngào của sự đoàn tụ. Mỗi món đều mang câu chuyện riêng, gắn liền với phong tục, lễ hội và nền ẩm thực luôn đề cao sự tinh tế nhưng mộc mạc của xứ sở hoa tulip.
Speculaas là một trong những món nổi bật nhất khi nhắc đến món ăn Giáng sinh ở Hà Lan bởi hương vị của nó gần như trở thành biểu tượng ẩm thực mỗi dịp Sinterklaas và mùa Noel. Những chiếc bánh mỏng và giòn tan này được tạo nên từ sự hòa trộn của nhiều loại gia vị phương Tây cổ điển, trong đó nổi bật nhất là quế, đinh hương, nhục đậu khấu, gừng và một chút hồi phảng phất, hương vị của chúng được mô tả như nằm giữa bánh gừng truyền thống của Anh và bánh springerle ngâm hồi của Đức nhưng vẫn sở hữu nét quyến rũ rất riêng nhờ công thức gia truyền của người Hà Lan, mỗi chiếc speculaas đều mang màu nâu ấm áp cùng mùi thơm dịu lan tỏa, đủ để khiến cả căn bếp ngập tràn cảm giác ấm áp của mùa đông, theo truyền thống, speculaas được thưởng thức vào dịp Sinterklaas – lễ hội dành cho trẻ em diễn ra vào ngày 5 tháng 12. Từ khoảng tháng 10, mùa bánh quy bắt đầu trở lại, những túi speculaas xuất hiện đầy ắp trên các kệ hàng siêu thị như lời báo hiệu rằng Giáng sinh đang ngày càng đến gần, điều thú vị là speculaas thường được nướng thành các hình thù vui mắt và mang đậm biểu tượng Hà Lan như cối xay gió, guốc gỗ, những nhân vật dân gian hoặc hình ảnh ông già Sinterklaas, khiến chúng không chỉ ngon miệng mà còn đậm chất truyền thống văn hóa, trong các gia đình, nhiều người vẫn duy trì thói quen tự tay nướng speculaas vào cuối tuần như một hoạt động gắn kết, trẻ con thì háo hức giúp cắt bánh thành hình, còn người lớn thì mê đắm mùi gia vị lan tỏa trong không khí lạnh đầu đông, tạo nên bầu không khí lễ hội rất khó nhầm lẫn.
Bánh Speculaas. Ảnh: @tasteofhome
Nếu speculaas là món ăn nhẹ quen thuộc của mùa đông thì gevulde speculaas lại được xem như phiên bản “nâng cấp” đầy hấp dẫn, món bánh này có lớp vỏ ngoài gồm hai tấm bột speculaas mềm và dày hơn, ở giữa kẹp nhân hạnh nhân nghiền (amandelspijs) béo mịn, mang đến sự hòa quyện vô cùng hoàn hảo. Gevulde speculaas có chung hương vị gia vị với speculaas thông thường nhưng cảm giác thưởng thức lại hoàn toàn khác nhờ phần nhân dày, mềm, thơm như kem và hòa quyện với lớp vỏ cay nồng nhẹ, khiến chiếc bánh trở thành lựa chọn tuyệt vời khi dùng cùng một tách trà Earl Grey hoặc cà phê nóng. Vào mùa Giáng sinh, gevulde speculaas được bày bán rộng rãi ở siêu thị nhưng ngon nhất vẫn là loại được làm tươi tại các tiệm bánh địa phương, nơi thợ làm bánh thường sáng tạo không ngừng, có người thêm hạnh nhân lát trên mặt bánh để tạo độ béo, có người trộn thêm zest cam hoặc chanh giúp cân bằng vị ngọt. Một số tiệm truyền thống còn nướng bánh trong khuôn gỗ khắc hoa văn cổ, giúp chiếc bánh mang hình dáng trang trọng như những chiếc bánh lễ nghi xưa. Gevulde speculaas luôn được xem là “mảnh ghép hoàn hảo” trong bàn tiệc trà những ngày Giáng sinh, là món quà tặng được nhiều người lựa chọn bởi hình thức đẹp mắt, hương vị sang trọng và dễ lưu trữ.
Bánh Gevulde Speculaas. Ảnh: @inlaurasbakery
| >>Xem thêm: Tất tần tật kinh nghiệm du lịch Hà Lan lần đầu siêu trải nghiệm |
Nhắc đến mùa Giáng sinh châu Âu, người ta sẽ nhớ ngay đến glühwein và tại Hà Lan, món rượu vang nóng này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc “kích hoạt” bầu không khí lễ hội. Glühwein được chế biến bằng cách đun nhẹ rượu vang đỏ với nhiều nguyên liệu thơm nồng như quế, hồi, nhục đậu khấu, vỏ cam, đường nâu và đôi khi là cả đinh hương hay gừng. Tất cả được đun ở mức lửa nhỏ để rượu không bay hơi nhưng vẫn đủ nóng để hòa quyện hương thơm, tạo nên một hỗn hợp mang màu đỏ sậm đẹp mắt. Mỗi khi mùa đông về, những quán rượu, quầy chợ Giáng sinh và thậm chí là các quán cà phê ven đường đều bắt đầu bán glühwein, hương thơm đặc trưng lan tỏa trong không khí lạnh lẽo khiến ai đi ngang qua cũng khó lòng cưỡng lại. Glühwein Hà Lan thường cay nồng hơn so với phiên bản Đức nhờ thêm nhiều gia vị hơn, tạo cảm giác ấm áp lan từ đầu lưỡi xuống đến tận cổ họng, khiến người thưởng thức cảm nhận rõ rệt sự dễ chịu trong thời tiết lạnh giá. Ly glühwein thường được phục vụ kèm lát cam tươi hoặc một ngôi sao hồi nổi trên mặt, tạo nên vẻ đẹp thơm ngát và tinh tế, chỉ cần nhấp một ngụm là cảm giác rét mướt như tan biến và cũng chính vì vậy glühwein đã trở thành nghi thức nhỏ nhưng không thể thiếu mỗi mùa Giáng sinh của người Hà Lan.
Rượu vang Glühwein. Ảnh: @yammiesnoshery
Nếu phải chọn món ăn tượng trưng nhất mùa đông Hà Lan thì oliebollen chắc chắn nằm trong top đầu. Oliebollen nghĩa là “những quả bóng dầu” và nhìn đúng như tên: những viên bột tròn được chiên ngập dầu cho đến khi phồng lên, vàng ươm, bên ngoài giòn nhẹ, bên trong mềm xốp. Oliebollen thường phủ một lớp đường bột trắng, ăn vào ngọt nhẹ và tan ngay trên đầu lưỡi. Bột bánh có thể thêm nho khô, táo cắt hạt lựu hoặc cam candied. Nhiều tiệm bán oliebollen còn tạo ra các phiên bản chocolate, caramel hoặc phủ hạnh nhân nóng.
Vào dịp Giáng sinh và năm mới, khắp các quảng trường, ga tàu và chợ ngoài trời đều có những xe oliebollen di động. Người Hà Lan xếp hàng dài để mua vài chiếc bánh nóng hổi, vừa thổi vừa ăn, vừa cảm nhận hương vị béo thơm lan tỏa trong miệng. Đây là món dễ gây nghiện: ăn một cái là muốn ăn thêm cái thứ hai. Không phải ngẫu nhiên mà oliebollen được xem là một trong những món ăn Giáng sinh ở Hà Lan được yêu thích nhất mọi thời đại.
Bánh Oliebollen. Ảnh: @aboutnl
| >>Xem thêm: Bầu không khí kỳ diệu trong mùa giáng sinh ở Valkenburg Hà Lan |
Pepernoten là món bánh nhỏ chỉ bằng đồng xu nhưng lại chứa đựng hương vị truyền thống rất đậm của xứ sở tulip. Chúng có hương vị giống speculaas nhưng giòn hơn, nồng hơn và có vị chua nhẹ đặc trưng. Ngày nay, pepernoten được sản xuất với vô số phiên bản: phủ sô cô la, phủ caramel, phủ matcha, cappuccino, tiramisu… Các cửa hàng bán theo túi lớn, đầy màu sắc và vô cùng hấp dẫn, đặc biệt với trẻ em.
Pepernoten thường được trẻ nhỏ ăn trong dịp Sinterklaas, khi các “Piet đen” nắm cả vốc pepernoten và ném tung lên không cho trẻ chạy nhặt. Đây là một truyền thống lâu đời, tạo ra kỷ niệm đẹp và vui nhộn mỗi mùa lễ hội. Dù nhỏ bé, pepernoten vẫn góp phần không nhỏ vào danh sách những món ăn Giáng sinh ở Hà Lan, bởi nó mang trọn vẹn niềm vui và tinh thần của Sinterklaas – một nét văn hóa rất riêng mà chỉ Hà Lan mới có.
Bánh Pepernoten. Ảnh: @thespruceeats
Kerststol hay “bánh mì Giáng sinh Hà Lan” là món không thể thiếu trên bàn ăn sáng vào ngày 25 tháng 12. Đây là loại bánh mì ngọt hình bầu dục, chứa đầy nho khô, vỏ chanh, vỏ cam, rượu brandy và đặc biệt là nhân hạnh nhân dày thơm. Bên ngoài, kerststol có lớp vỏ nâu vàng giòn nhẹ, bên trong lại mềm ẩm và dẻo dai. Mỗi miếng bánh đều mang hương vị hòa quyện giữa trái cây khô, bơ, tinh dầu cam quýt và nhân hạnh nhân béo mịn.
Người Hà Lan thường rắc lên trên một lớp đường poedersuiker để tạo thêm cảm giác “tuyết phủ mùa đông”, rồi cắt bánh thành lát ăn với bơ mặn hoặc phết thêm mứt trái cây. Kerststol là món vừa quen thuộc, vừa thiêng liêng vì hầu như gia đình nào cũng có một ổ bánh trên bàn Giáng sinh. Nó tạo cảm giác sum vầy, gợi nhớ những bữa sáng bên người thân và mang đậm tinh thần của món ăn Giáng sinh ở Hà Lan.
Bánh Kerststol. Ảnh: @chefspencil
| >>Xem thêm: Lạc bước đến thành phố Maastricht đẹp như tranh vẽ ở Hà Lan |
Không ngọt ngào hay lộng lẫy như các món bánh, stamppot lại là đại diện của sự giản dị, chắc bụng và mang tính “homemade”. Đây là món gồm khoai tây nghiền trộn với rau luộc như cải xoăn (boerenkool), cà rốt, đậu Hà Lan hoặc bắp cải. Hỗn hợp nghiền này sau đó được ăn cùng xúc xích rookworst, thịt xông khói hoặc sốt thịt sánh đặc. Stamppot béo nhẹ, ấm nóng, chắc bụng, rất phù hợp cho những ngày đông dài và gió lạnh.
Tuy được ăn quanh năm nhưng vào mùa Giáng sinh, stamppot lại trở nên “ấm lòng” hơn nhờ không khí đoàn tụ và tiết trời lạnh giá. Đây là một món khiến người Hà Lan cảm thấy được trở về gia đình, được đón nhận sự bình yên sau một năm bận rộn.
Món Stamppot. Ảnh: @dutchwafflecompany
Nhắc đến món ăn Giáng sinh ở Hà Lan, không thể bỏ qua stroopwafel, chiếc bánh quế giòn với lớp caramel bên trong làm “tan chảy trái tim” bất kỳ ai. Mặc dù stroopwafel có quanh năm nhưng vào mùa Giáng sinh, chúng được bày bán nhiều hơn tại các khu chợ mùa đông, thường nóng hổi và thơm lừng.
Stroopwafel gồm hai lớp bánh quế mỏng ép với nhau, ở giữa là caramel dẻo thơm, đôi khi thêm quế hoặc vani. Người Hà Lan thường đặt bánh lên miệng cốc cacao nóng hoặc cà phê, chờ 1–2 phút cho caramel chảy mềm rồi cắn miếng đầu tiên, một trải nghiệm ngọt ngào và đầy thú vị. Stroopwafel tươi ở chợ Albert Cuyp (Amsterdam) là lựa chọn tuyệt vời nhất. Lớp caramel nóng hổi, thơm lừng lan tỏa ngay khi bạn cắn vào, khiến chiếc bánh trở thành biểu tượng ngọt ngào của mùa lễ hội.
Bánh quế Stroopwafel. Ảnh: @tarasmulticulturaltable
Poffertjes là phiên bản mini của pancake nhưng mềm hơn, xốp hơn và được nướng bằng khuôn đặc biệt. Mỗi chiếc bánh nhỏ như đồng xu, được phủ đường bột và bơ tan chảy, tạo cảm giác mềm mại và ấm áp. Bạn có thể thấy poffertjes tại mọi hội chợ mùa đông ở Hà Lan. Những chiếc bánh được nướng liên tục trên chảo lớn, mùi bơ lan tỏa khắp không gian, hấp dẫn đến mức khó cưỡng. Trẻ em đặc biệt thích món này vì kích thước nhỏ xinh và vị ngọt dịu.
Poffertjes ra đời từ những cục bột nở nhanh vô tình rơi xuống chảo nóng, rồi tạo thành món bánh siêu dễ thương như hiện tại. Đây là món ăn nhẹ lý tưởng để thưởng thức khi đi dạo qua các khu chợ Giáng sinh lung linh ánh đèn.
Bánh Poffertjes. Ảnh: @desertislanddishes
| >>Xem thêm: Gợi ý chùm tour du lịch châu Âu giá tốt |
Từ những chiếc bánh quy giòn tan như Speculaas, những ổ bánh mì ngọt thơm Kerststol, ly glühwein nóng hổi đến bánh rán Oliebollen béo ngậy, tất cả tạo nên một bức tranh ẩm thực sống động của món ăn Giáng sinh ở Hà Lan. Mỗi món không chỉ thơm ngon mà còn chứa đựng câu chuyện văn hóa, kỷ niệm gia đình và tinh thần đoàn kết của người Hà Lan. Dù bạn là du khách hay người yêu ẩm thực, chỉ cần thử một vài món thôi, bạn sẽ cảm nhận được hơi ấm, niềm vui và sự kỳ diệu của mùa lễ hội nơi miền đất của những cối xay gió.
Hà My (tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn