Top 10+ món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng đậm bản sắc xứ Quảng

Tết đến xuân về, Đà Nẵng không chỉ khoác lên mình tấm áo rực rỡ của muôn sắc hoa xinh mà còn khiến người ta phải lưu luyến bởi ác món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng. Mỗi một món ăn là một lời mời gọi lữ khách dừng chân để thưởng thức trọn vẹn hương vị Tết rất riêng của xứ Quảng, hãy cùng Lữ Hành Việt Nam tìm hiểu đó là những món nào nhé.

Khám phá những món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng độc đáo nhất

1. Thịt heo ngâm nước mắm

Nói tới những món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng thì thịt heo ngâm nước mắm là cái tên quen thuộc nhất. Những miếng thịt được ngâm trong nước mắm Nam Ô cùng hương thơm rịu rịu là món ăn không thể thiếu trong bất kỳ mâm cơm Tết nào của người dân xứ Quảng. Mặc dù không phải là cao lương mỹ vị nhưng món thịt heo ngâm nước mắm lại trở thành đặc sản và cũng là món ăn báo hiệu Tết đến xuân về ở Đà Nẵng. 

Để chế biến món ăn này, cần phải lựa chọn những miếng thịt ba chỉ tươi vừa được mổ, đem rửa sạch sau đó luộc qua để thật khô nước. Yếu tố làm nên độ ngon của thịt heo ngâm nước mắm chính là phần nước mắm cá cơm; loại nước mắm sử dụng để ngâm thịt phải là mắm biển nguyên chất để đảm bảo hương vị cho món ăn. 

Thịt heo ngâm nước mắm là món ăn quen thuộc trên mâm cỗ ngày Tết. Ảnh: Vành Khuyên Lê

Mỗi một nhà sẽ có một công thức làm thịt heo ngâm nước mắm riêng, nhưng tựu trung lại phần thịt phải được sơ chế kỹ, sạch sẽ và khô ráo trước khi đem ngâm; phần mắm sẽ đem khuấy tan với đường theo tỉ lệ nhất định rồi nấu đến khi sôi và để nguội, sau đó mới xếp thịt vào hũ thủy tinh sạch và chế nước mắm ngâm cho ngập mặt là đã hoàn thành. Tùy gia đình mà có thể cho thêm các gia vị như ớt, tỏi, tiêu vào hũ thịt ngâm mắm để gia tăng hương vị, để thêm vài ngày là có thể ăn được. 

Những hũ thịt heo ngâm nước mắm để từ tháng Chạp cho đến qua mùng của tháng Giêng vẫn thơm phức, nạc mỡ bám chắc, giòn tan và trong vắt, ăn cùng với rau sống cuốn bánh tráng Đại Lộc hoặc củ kiệu chua ngọt, dưa món, dưa chua đều rất hợp. Cái hay của món thịt heo ngâm nước mắm xứ Quảng đó chính là phần mỡ dường như được ngâm quyện với mắm nên trong vắt, ăn rất giòn, không hề ngán mà lại càng khiến người ta cảm thấy "nghiện".

2. Bánh tổ 

Với người dân Đà Nẵng nói riêng và người dân xứ Quảng nói chung thì cứ đến Tết là sẽ có tục lệ làm bánh tổ để làm lễ vật thắp hương cho ông bà tổ tiên. Đây cũng là món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng rất quen thuộc trong ký ức của bất kỳ người con nào. Người ta vẫn thường nói rằng bánh tổ chính là món ăn để người ta nhắc nhở nhau luôn nhớ về nguồn cội, tựa như câu "chim có tổ, người có tông", cũng chính vì thế mà người ta gọi tên của món ăn là bánh tổ.

Món bánh tổ ở Đà Nẵng có hình dáng tựa như tổ chim, ở bên ngoài sẽ được gói bằng lá chuối, bên trong là bột nếp và đường, cả tổ bánh này sẽ để trong một chiếc rế đan bằng tre. Nguyên liệu để làm bánh tổ rất đơn giản chỉ bao gồm bột nếp, gừng, đường, mè. 

Bánh tổ có hình dáng tựa như những chiếc tổ chim, mùi thơm hấp dẫn. Ảnh: FB/ Bánh tổ Đà Nẵng

Nếp sẽ đem đi phơi, ngâm sau đó nghiền thành bột; đường sử dụng để nấu bánh là đường bát màu đen đen thắng thật kỹ, cho thêm gừng tươi sau đó trộn với bột theo tỉ lệ phù hợp và đánh thật đều.

Cuối cùng là đổ bánh vào một cái đài được làm bằng lá chuối tươi, sau khi đổ xong sẽ bỏ vào một cái rế đan bằng tre để giữ bánh không bị biến dạng rồi xếp lên vỉ cho vào thùng hấp trong khoảng 3 đến 5 giờ. Bánh chín thì sẽ lấy ra rắc thêm mè đã rang chín. 

Theo các nghệ nhân lâu năm thì một chiếc bánh tổ ngon đảm bảo chất lượng có thể bảo quản cả tháng ở môi trường bên ngoài, nếu muốn giữ lâu hơn có thể bôi thêm một lớp dầu phụng hoặc đem phơi khô.

Khi ăn, người ta thường sẽ cắt bánh tổ và chiên, từng miếng bánh phồng lên có màu sẫm, tỏa ra mùi thơm hấp dẫn, vị ngọt hòa quyện với vị thơm của nếp, của mè tạo nên một hương vị Tết rất đặc trưng. Ngoài bánh tổ thì các loại bánh khác như bánh tét, bánh nổ, bánh in cũng là món ăn ngày Tết ở Đà Nẵng không thể thiếu.

3. Chả bò Đà Nẵng

Nếu như người dân ở Ước Lễ (Hà Nội) nổi tiếng với nghề làm giò lụa và chả quế thì ở Đà Nẵng cũng rất nổi tiếng với nghề làm chả bò truyền thống. Chả bò Đà Nẵng đã vang danh từ lâu và trở thành một món đặc sản làm quà rất được ưa thích; đây cũng là một trong những món ngon không thể thiếu trên mâm cỗ Tết của người dân xứ này. 

Người ta có thể làm chả bò theo nhiều công thức khác nhau nhưng để có món chả bò Đà Nẵng ngon đúng điệu thì không phải ai cũng biết. Muốn làm món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng này, người ta phải chọn được những miếng thịt đùi bò còn tươi nóng, đem lọc bỏ hết gân và xay nhuyễn, cho thêm các gia vị như tỏi, tiêu, hành, ớt, nước mắm, đường với một tỉ lệ vừa phải và quết đều để đảm bảo chả dai giòn. 

Chả bò Đà Nẵng nổi tiếng gần xa bởi hương vị thơm ngon. Ảnh: Tuấn Michael

Chả sẽ được đem gói bằng lá chuối, cuốn bằng dây thật chắc nịch rồi mới đem hấp. Những miếng chả bò Đà Nẵng với mùi thơm đặc trưng, màu đỏ hồng bắt mắt, vị hơi ngọt đậm đà kết hợp với tương ớt, xôi hoặc bánh tét hay dưa món trở thành một món ngon ngày Tết hấp dẫn khiến bất kỳ ai cũng không thể chối từ. Nếu du lịch Tết ở Đà Nẵng và muốn mua đặc sản chả bò về làm quà, du khách có thể dễ dàng mua được ở các cửa hàng đặc sản hay các lò làm chả truyền thống nổi tiếng.

4. Dưa món củ kiệu

Ở Đà Nẵng, mỗi khi thấy những mâm dưa kiệu phơi đầy sân cũng là lúc Tết đã rất gần kề. Hầu hết các gia đình đều sẽ tự mình muối những hũ dưa món củ kiệu để dành ăn Tết và đây trở thành một trong những món ngon không thể thiếu trên mâm cỗ ngày xuân.

Củ kiệu hay còn được biết tới với tên gọi khác là tiểu kiệu hay củ kiệu. Theo Đông y, loại thực vật này có tên là giới bạch, đây là cây thuộc họ hành có tính ấm, hình dáng giống như củ hành nhưng nhỏ hơn.

Người Đà Nẵng thường sẽ sử dụng củ của cây kiệu để ngâm thành dưa món hoặc có thể kết hợp với các loại rau củ khác như cà rốt, củ cải, hành tím để tạo thành một món dưa với đầy đủ sắc hương vị đặc trưng.

Thông thường, củ kiệu và các loại rau củ như cà rốt, hành tím, củ cải sau khi sơ chế sạch sẽ được mang đi phơi nắng đến khi hơi héo lại. Nước ngâm dưa được nấu từ hỗn hợp nước với muối hoặc nước với mắm theo một tỉ lệ nhất định, sau đó cho tất cả rau củ vào ngâm sau khoảng vài ngày là có thể ăn được. 

Ở Đà Nẵng cứ thấy dưa món củ kiệu là thấy Tết. Ảnh: Cookpad

Món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng này thường được sử dụng như là một món giải ngán, có thể kết hợp cùng với rất nhiều món ăn quen thuộc như bánh chưng, bánh tét, ăn cùng với xôi hoặc các món thịt ngâm đều giúp gia tăng hương vị. Nếu du lịch Đà Nẵng, du khách cũng có thể dễ dàng mua được dưa món dưa kiệu truyền thống ở các khu chợ địa phương.

5. Tré 

Theo kinh nghiệm du lịch Đà Nẵng, Tré cũng là món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng không thể thiếu và món ăn này còn thường xuất hiện trong các giỏ quà ngày Tết của người dân địa phương. Tré ở Đà Nẵng hoàn toàn khác với món tré ở các tỉnh thành miền Trung khác.

Món này được làm tương đối đơn giản, người ta chỉ cần sử dụng nguyên liệu bao gồm thịt đầu heo, thịt đùi heo đem luộc lên, xắt chỉ thành sợi dài sau đó trộn cùng với riềng thái sợi nhỏ kết hợp với gia vị là thính, tỏi, nước mắm, bột nêm, hạt tiêu theo một tỷ lệ nhất định để gia vị thấm đẫm vào thịt rồi lấy lá chuối đem gói thật chặt tương tự như cách gói nem, sau đó bọc thêm một lớp giấy sạch ở bên ngoài, treo khoảng hai ngày là tré bắt đầu chín và có thể ăn được.

Tré là mồi nhậu cực "bén" ngày Tết. Ảnh: Namistay

Người Đà Nẵng thường ăn tré cùng với một chút rau thơm, tương ớt, đậu phộng và chanh hoặc có thể kết hợp với xoài và các loại rau tạo thành món tré trộn vô cùng bắt mồi. Vị thơm của tré là sự kết hợp của thịt đầu heo kèm theo chút vị ngọt của thịt heo nạc, vị nồng đặc trưng của riềng kết hợp với chút cay cay của ớt, hương thơm của rau mùi nồng nàn là một dư vị vô cùng đặc biệt.

6. Bánh khô mè

Bánh khô mè từ lâu đã là một đặc sản làm quà rất nổi tiếng mê hoặc du khách gần xa và đây cũng là một trong những món ăn quen thuộc trong ngày Tết của người dân địa phương. Tết đến xuân về, bên cạnh những đòn bánh tét, bánh chưng thì trên bàn thờ tổ tiên của người Đà Nẵng thường sẽ có những gói bánh khô mè đặc sản địa phương. 

Món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng này là một thức quà bình dị được làm từ những nguyên liệu dân dã như gạo nếp, mè và đường. Người ta sẽ pha bột gạo với bột nếp theo một tỉ lệ nhất định, sau đó cho vào khuôn tạo hình rồi đem hấp cách thủy hoặc nướng.

Sau khi bánh đã chín thì sẽ đem nhúng với một lớp đường mía non rồi lăn qua mè hoặc nếp rang tạo thành một món bánh hấp dẫn với phần ruột xốp giòn, thơm mùi mè và nếp, có vị ngọt đặc trưng của đường mía. Những chiếc bánh mè thành phẩm khi ăn sẽ tạo nên tiếng vỡ rào rạo rất vui tai.

Bánh khô mè giòn xốp là thức quà hấp dẫn của ngày Tết. Ảnh: Khô mè Bà Liễu

7. Thịt xíu Xứ Quảng

Nếu như ở miền Bắc có món thịt nấu đông, ở miền Nam có món thịt kho hột vịt thường xuất hiện trên mâm cỗ Tết thì người Đà Nẵng lại có món thịt xíu - một món ăn độc đáo với hương vị rất hấp dẫn. Theo các bậc cao niên thì món thịt xíu có nguồn gốc từ Hội An, sau đó được lan tỏa khắp mọi vùng của xứ Quảng và trở thành một trong những món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng rất được ưa thích.

Người ta kể rằng khi người Hoa di dân về vùng phố cổ Hội An để lập làng lập xóm thì đã mang theo món thịt xá xíu nổi tiếng này, người Việt địa phương tiếp nhận và dần cải tiến với các gia vị đặc trưng để tạo nên một hồn cốt rất riêng của món ăn

Để làm món Tết ở Đà Nẵng này, người ta sẽ sử dụng thịt heo là thịt ba chỉ hoặc thịt nọng với tỷ lệ nạc mỡ vừa phải; tiếp theo là chuẩn bị các loại gia vị rất kỳ công, trong đó hai nguyên liệu không thể thiếu là ngũ vị hương và xì dầu, kết hợp với tỏi Lý Sơn, tiêu sọ của vùng núi Tiên Phước đem giã nhỏ tạo vị cay nồng. Thịt được sơ chế sạch sẽ, đem ướp với hỗn hợp đường, nước mắm và các loại gia vị để khoảng 3 giờ để thịt thấm đều. 

Thịt xíu có hương vị đậm đà tạo nên từ ngũ vị hương và xì dầu. Ảnh: Bếp Hội An

Nếu như người Hoa để thịt xíu nướng ở trên bếp than thì người Quảng Nam lại dùng dầu phụng đem thịt chiên, giúp cho phần thịt vừa mềm lại có độ ẩm và vị béo đặc trưng. Trong quá trình chiên thịt cần phải để lửa thật nhỏ, rim đều giúp thịt vừa mềm thấm đẫm mà không bị cháy, mùi thơm của món ăn lan tỏa khiến bất kỳ ai cũng phải thèm thuồng.

Thịt xíu thường sẽ ăn cùng với bánh tráng cuốn rau sống hoặc mì Quảng, cao lầu; sự kết hợp của rau sống với thịt xíu, nước sốt đậm đà tạo nên một dư vị Tết khiến bất kỳ người tha hương nào cũng phải xao xuyến.

8. Xôi đường truyền thống

Trong danh sách các món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng thì hẳn xôi đường sẽ tương đối lạ lẫm với nhiều người; đây là một món ngon truyền thống được lưu truyền từ lâu đời.

Để nấu món xôi đường, người ta sẽ chọn loại nếp mới kết hợp với những hạt đậu đen căng mẩy đem vo thật sạch rồi ngâm với nước qua đêm cho thật mềm. Tiếp theo sẽ mang đậu đi hầm cho đến khi chín tới thì sẽ cho đường vào để đậu thật thấm rồi nhắc xuống, đem chắt nước từ nồi đậu đen ngâm với nếp để tẩm màu, sau đó trộn đậu đen với nếp và mang đi hong cho chín.

Tới khi gần chín thì cho thêm đường và gừng giã nhỏ, thêm một chút muối đảo đều. Những nồi xôi đường vừa chín tới tỏa hơi thơm hấp dẫn sẽ được cho vào những chiếc khuôn gỗ hình vuông đã xếp sẵn lá chuối và ép thật chặt, sau đó tháo ra, rắc mè vàng lên trên rồi cho lên dĩa.

Xôi dường ngọt ngào, thấm đẫm dư vị xuân. Ảnh: Cookpad

Khi ăn xôi đường, người ta sẽ thường dùng dao nhúng nước hoặc dùng dây lạt để cắt xôi đường thành những miếng hình vuông hoặc hình tam giác, bày lên đĩa thờ cúng hoặc mời bạn bè người thân như một món ăn tráng miệng ngày Tết.

9. Nem chua xứ Quảng

Ít người biết rằng ở Đà Nẵng cũng có món nem chua truyền thống rất nổi tiếng và khi đã nhắc tới hương vị ngày Tết của người dân xứ Quảng thì chắc chắn nem chua là một món ăn không thể bỏ qua. Thông thường những ngày cận Tết, các gia đình sẽ mổ thịt heo và chia cho nhau, lúc này người ta cũng sẽ bắt đầu làm món nem truyền thống và chỉ có Tết của người xứ Quảng mới có món ăn này.

 Thịt heo chọn phần thịt nạc vai vừa mới mổ còn nóng hổi, đem rửa để ráo sau đó thái thịt mỏng rồi ướp với gia vị bao gồm muối, mì chính, tiêu sọ, lá chanh thái chỉ, tỏi, riềng. Một điều rất thú vị là khi làm món này người ta sẽ dùng bánh tráng nướng giã thật nhỏ đem trộn với thịt cùng các loại gia vị giúp cho thịt dễ lên men và hút nước, làm cho món nem thật khô ráo; đây cũng là bí quyết để món nem chua xứ Quảng ngon và hấp dẫn hơn. Khi đã ướp xong sẽ đem nem đi nén thật chặt trong khoảng 1 giờ rồi mới gói.

Nem chua xứ Quảng là món truyền thống nhưng ít bày bán phổ biến. Ảnh: laobacxuquang

Người ta sẽ sử dụng lá ổi đặt nem vào và cuộn lại trong lớp lá chuối, sau đó gói thật chặt, buộc lại để trong khoảng 3 ngày để thịt lên men tự nhiên. Khi ăn món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng này, người ta sẽ đem nướng trên than hồng cho đến khi lớp lá chuối bên ngoài cháy xém, tỏa mùi hương thơm phức; chấm cùng với nước mắm biển là có ngay một món ngon đến nao lòng. Nem chua xứ Quảng cũng chính là một trong những món mồi rất "bén" để nhậu cùng với bia với cánh mày râu ở Đà Nẵng ngày Tết.

10. Bánh da (bánh lăn)

Trong tâm trí của những người dân Quảng Nam, Đà Nẵng thì bánh da đã là một hương vị của ký ức, là món ngon không thể thiếu trong dịp Tết. Món ăn này thường được đặt trên bàn thờ gia tiên như một lễ vật dâng cúng một cách trang trọng. 

Đặc điểm của bánh da xứ Quảng đó là để được rất lâu mà không hề bị hư hay thay đổi hương vị, chính vì vậy đây còn là một món đặc sản thường được sử dụng làm quà cho những người xa nhà hay những người đi xa trở về. Nói về tên gọi, người dân bản địa giải thích sở dĩ gọi là bánh da bởi vì trong quá trình làm bánh, người ta phải nén bó bột rồi lăn thật nhiều lần và bánh lại có màu vàng giống như da. 

Bánh da được làm từ nguyên liệu chính là nếp và đường kết hợp với phần nhân bao gồm vỏ quất, bí đao, gừng, dừa, đậu phộng... Phần nếp sẽ được mang đi phơi dưới nắng thật giòn sau đó rang rồi mới giã mịn thành bột.

Với các nguyên liệu như cà chua, quất, cà rốt, bí đao, gừng, dứa hay chuối thì thường được ép thành từng lát mỏng sau đó xắt nhỏ cho vào trong chảo kết hợp với một chút đường, đem rim cho đến khi đặc quánh tạo thành một loại mứt dẻo thơm.

Bánh da (bánh lăn) là món ăn gợi ký ức ngày Tết xưa. Ảnh: An Phú Farm

Khi làm bánh, người ta sẽ nấu một nồi nước đường với tỉ lệ thích hợp; khi đường bắt đầu nguội thì sẽ rây bột nếp vào và dùng vá khuấy trộn cùng với mứt cho thật đều đến khi nước đường thấm vào bột, sau đó nhào và dùng tay nén thành những khối trụ tròn rồi lần lượt xếp các loại mứt lên mặt bánh và đắp miếng theo phần nhân đã được định hình. Bánh da có hương vị ngọt ngào với mùi thơm của nếp kết hợp với hương vị đặc trưng của các loại mứt như quất, dứa, bí đao tạo thành một món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng vô cùng hấp dẫn.

Giữa nhịp sống hiện đại, những món ngon ngày Tết ở Đà Nẵng vẫn luôn là thứ khơi gợi cho người ta những cảm xúc đặc biệt, là dư vị rất riêng của ngày xuân. Nếu như có dịp du lịch Đà Nẵng Tết Bính Ngọ này, đừng quên dành thời gian thưởng thức miếng chả bò giòn ngọt, miếng bánh tổ ngọt ngào hay vị đậm đà của thịt xíu để cảm nhận phong vị Tết đặc trưng của miền Trung đầy nắng gió này bạn nhé.

Nguyệt Cát (Tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn