Các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai và xu hướng du lịch 'không cưỡi voi'

Giới thiệu về các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai

Các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai không đơn thuần là điểm tham quan mà thực chất là những trung tâm cứu hộ và phục hồi chức năng dành cho voi từng bị khai thác trong các ngành công nghiệp nặng nhọc. Tại đây, những cá thể được giải cứu khỏi khai thác gỗ, biểu diễn xiếc hay các hoạt động du lịch thiếu nhân văn sẽ có cơ hội sống chậm lại, được chăm sóc và phục hồi cả về thể chất lẫn tinh thần. Ở Chiang Mai, các khu bảo tồn voi ngày càng được biết đến như một mô hình du lịch có trách nhiệm, nơi voi được sống trong môi trường gần với tự nhiên thay vì bị ràng buộc bởi công việc.

Khác với những trại voi truyền thống từng phổ biến trước đây, các khu bảo tồn không ép voi biểu diễn hay chở khách trên lưng. Thay vào đó, mọi hoạt động đều xoay quanh việc đảm bảo phúc lợi cho voi, từ chế độ ăn uống, không gian sinh sống đến cách tương tác với con người. Du khách khi ghé thăm các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai thường chỉ tham gia những trải nghiệm nhẹ nhàng như cho voi ăn, quan sát chúng tắm hoặc đi dạo tự nhiên, đủ để cảm nhận sự gần gũi mà không làm ảnh hưởng đến tập tính vốn có của loài vật này.

Các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai là nơi bảo tồn các cá thể voi để được sống giống trong môi trường tự nhiên nhất. Ảnh: @paulinenagyy

Lịch sử của voi ở Thái Lan

Voi từ lâu đã giữ một vị trí rất đặc biệt trong văn hóa Thái Lan và trong Phật giáo, thường được xem là biểu tượng của trí tuệ, sức mạnh và cả sự may mắn. Trước đây, trong suốt nhiều thế kỷ, voi gắn bó mật thiết với đời sống con người, đặc biệt là trong ngành khai thác gỗ. Chúng được sử dụng để vận chuyển những thân gỗ tếch khổng lồ băng qua rừng núi hiểm trở. Tuy nhiên, sau khi chính phủ ban hành lệnh cấm khai thác gỗ thương mại vào tháng 1 năm 1989, một trận lũ lụt nghiêm trọng, rất nhiều con voi bỗng chốc “thất nghiệp”, kéo theo đó là cuộc sống của những người quản tượng cũng rơi vào cảnh khó khăn.

Trong hoàn cảnh đó, nhiều người chăm sóc và huấn luyện voi buộc phải tìm hướng mưu sinh mới và du lịch trở thành lựa chọn gần như duy nhất. Các hoạt động như cưỡi voi hay biểu diễn xiếc dần trở nên phổ biến, thu hút khách tham quan nhưng lại kéo theo không ít hệ lụy. Voi phải làm việc liên tục trong thời gian dài, tham gia vào những tiết mục không phù hợp với tập tính tự nhiên, thậm chí sống trong môi trường chật hẹp. Những điều này về lâu dài gây ảnh hưởng rõ rệt đến cả thể chất lẫn tinh thần của chúng, dù bề ngoài có thể không dễ nhận ra.

Phải đến những năm 1990, khi nhận thức về bảo tồn dần thay đổi, các mô hình chăm sóc voi nhân văn hơn mới bắt đầu xuất hiện. Sự ra đời của Viện Voi Quốc gia tại Lampang vào năm 1993 đánh dấu một bước chuyển quan trọng. Từ đó, nhiều tổ chức và cá nhân đã hướng đến cách làm du lịch có trách nhiệm hơn, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa đảm bảo phúc lợi cho voi. Ngày nay, Chiang Mai trở thành một trong những nơi tập trung nhiều cơ sở chăm sóc voi nhất, từ các trại truyền thống cho đến các khu bảo tồn, nơi du khách có thể quan sát và tương tác với voi theo cách tôn trọng tự nhiên của chúng.

Voi từ lâu đã giữ một vị trí rất đặc biệt trong văn hóa Thái Lan. Ảnh: @alejandrazr18

Tại sao nên ghé thăm các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai?
 

Ủng hộ việc cứu hộ và bảo tồn voi thật sự

Voi châu Á hiện đang nằm trong danh sách loài nguy cấp và con số ngoài tự nhiên ngày càng thu hẹp. Ở Thái Lan, số lượng voi hoang dã và voi nuôi nhốt vẫn còn khá lớn nhưng không phải tất cả đều có điều kiện sống tốt. Khi ghé thăm các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai, khoản chi phí bạn bỏ ra không chỉ là vé tham quan mà thực sự góp phần duy trì hoạt động cứu hộ, chăm sóc và bảo vệ voi mỗi ngày. Từ việc giải cứu voi khỏi môi trường bị khai thác, cung cấp thức ăn hàng trăm kg mỗi ngày cho đến điều trị y tế và duy trì môi trường sống, tất cả đều cần nguồn kinh phí ổn định.

Không chỉ dừng lại ở voi, nguồn thu từ du lịch còn giúp hỗ trợ đời sống cho các cộng đồng địa phương như người Karen hay Hmong – những người gắn bó lâu đời với việc chăm sóc voi. Một chuyến tham quan tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế có thể đủ để nuôi một cá thể voi trong nhiều ngày, đồng thời góp phần giữ gìn cả hệ sinh thái và sinh kế bền vững cho người dân bản địa.

Voi châu Á hiện đang nằm trong danh sách loài nguy cấp. Ảnh: @luxe_travel_lt

Trải nghiệm hành vi tự nhiên của voi

Khác với hình ảnh voi biểu diễn hay chở khách thường thấy trước đây, tại các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai, mọi thứ diễn ra rất tự nhiên và chậm rãi. Có thể bắt gặp cảnh voi con chạy loanh quanh, nghịch ngợm, trong khi những con voi lớn thong thả kiếm ăn gần đó. Những khoảnh khắc như vậy mang lại cảm giác rất khác, không có sân khấu, không có huấn luyện ép buộc, chỉ đơn giản là cuộc sống thường ngày của chúng trong môi trường quen thuộc.

Du khách sẽ được quan sát cách voi tìm thức ăn, giao tiếp với nhau bằng tiếng kêu và cử chỉ, hay những lúc chúng tắm bùn, ngâm mình dưới sông để làm mát cơ thể. Chúng đi lại tự do trong rừng, không bị xiềng xích hay giới hạn bởi không gian chật hẹp. Những điều tưởng như bình thường này lại chính là cách voi đã sống trong tự nhiên từ rất lâu và được tận mắt chứng kiến điều đó thực sự là một trải nghiệm đáng giá.

Tới đây, du khách sẽ được trải nghiệm các hành vi tự nhiên của voi. Ảnh: @raincouverbeauty

Học hỏi từ sự khôn ngoan của người chăm sóc và huấn luyện

Một phần thú vị khác khi đến các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai là được nghe chính những người chăm sóc và huấn luyện chia sẻ câu chuyện của họ. Nhiều người trong số họ thuộc cộng đồng Karen, nơi kiến thức về voi được truyền lại qua nhiều thế hệ. Họ không chỉ chăm sóc voi mà còn hiểu rõ tập tính, cách giao tiếp và cả những thay đổi rất nhỏ trong hành vi của từng cá thể.

Thông qua những cuộc trò chuyện giản dị, du khách có thể hiểu thêm về cấu tạo cơ thể voi, cách chúng giao tiếp bằng âm thanh và ngôn ngữ cơ thể, cũng như những thách thức trong việc bảo tồn hiện nay. Nhiều khu bảo tồn còn nằm ngay trong các bản làng vùng núi nên chuyến đi không chỉ là trải nghiệm với voi mà còn là dịp để tiếp cận văn hóa địa phương, góp phần tạo thêm việc làm và giữ gìn những giá trị truyền thống đang dần mai một.

Hãy tuân thủ theo sự hướng dẫn của người huấn luyện nhé. Ảnh: @mariahanderek

Những khu bảo tồn voi tốt nhất ở Chiang Mai
 

Công viên tự nhiên Voi

Elephant Nature Park (ENP) là một trong những khu bảo tồn voi nổi tiếng nhất tại Chiang Mai, nơi tiếp nhận và chăm sóc những cá thể voi từng bị ngược đãi từ khắp nơi trong cả nước. Được thành lập từ năm 1998, khu bảo tồn này trải rộng khoảng 250 mẫu Anh, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 1,5 giờ di chuyển. Nhiều con voi tại đây mang trên mình những thương tích hoặc di chứng từ quá khứ làm việc trong ngành khai thác gỗ hay du lịch thiếu nhân đạo và giờ đây đang dần hồi phục trong môi trường an toàn hơn.

Không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc hơn 100 cá thể voi, ENP còn hỗ trợ các trại voi nhỏ chuyển đổi sang mô hình du lịch có trách nhiệm, giảm thiểu việc khai thác động vật. Ngoài voi, nơi này cũng là mái nhà của nhiều loài khác như chó, mèo hay trâu được cứu hộ. Du khách có thể lựa chọn nhiều hình thức tham quan, từ tour nửa ngày đến chương trình ở lại qua đêm hoặc thậm chí tham gia tình nguyện dài ngày để có trải nghiệm gần gũi hơn với công việc chăm sóc voi.

Công viên tự nhiên Voi. Ảnh: @kleyvag

Đồi Voi Xanh

Đồi Voi Xanh là một lựa chọn đáng cân nhắc khi tìm kiếm các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai, đặc biệt với những ai thích không gian yên tĩnh và ít đông đúc. Nơi này thuộc dự án “Saddle Off” do Elephant Nature Park quản lý, nhưng hoạt động độc lập tại khu vực Mae Tang, cách trung tâm khoảng 1 giờ di chuyển. Quy mô khá nhỏ, chỉ có vài cá thể voi, trong đó có cả voi con nên trải nghiệm tại đây mang cảm giác gần gũi và nhẹ nhàng hơn so với những khu lớn.

Một ngày ở đây thường kéo dài từ sáng đến chiều, bắt đầu bằng việc làm quen và chuẩn bị thức ăn cho voi, rồi cùng cho chúng ăn. Sau đó là hành trình đi bộ trong rừng, nơi voi tự do dừng lại kiếm ăn như trong môi trường tự nhiên. Du khách còn có cơ hội quan sát voi tắm, thậm chí tham gia cùng nếu muốn. Kết thúc ngày là khoảng thời gian thư giãn với bữa trưa buffet chay, trong khi voi được thả tự do, tạo nên một trải nghiệm vừa giản dị vừa đáng nhớ.

Đồi Voi Xanh. Ảnh: @blueelephantthailandtours

BEES – Khu bảo tồn voi của Burm & Emily

BEES Elephant Sanctuary (Burn & Emily’s Elephant Sanctuary) thường được nhắc đến như một trong những khu bảo tồn voi có định hướng đạo đức rõ ràng ở Chiang Mai. Điểm khác biệt lớn nhất ở đây là không cho phép tiếp xúc trực tiếp với voi, mọi hoạt động chủ yếu dừng lại ở việc quan sát từ xa để đảm bảo chúng có không gian sống tự nhiên nhất. Cách làm này giúp voi không bị phụ thuộc vào con người và có thể sinh hoạt đúng với bản năng vốn có.

Khu bảo tồn nằm khá xa trung tâm, gần VQG Doi Inthanon, mất khoảng 2,5 giờ di chuyển. Các chương trình tham quan khá đa dạng, từ một ngày đến nhiều ngày, với những hoạt động nhẹ nhàng như chuẩn bị thức ăn, quan sát voi và hỗ trợ công việc thường ngày. Đây là kiểu trải nghiệm không quá “du lịch hóa” nhưng lại phù hợp với những ai muốn tìm hiểu sâu hơn về cách bảo tồn voi một cách bền vững.

Khu bảo tồn voi của Burm & Emily. Ảnh: @tripadvisor

Trại voi Into the Wild

Trại voi Into the Wild là một trại voi quy mô nhỏ ở Chiang Mai, nơi những cá thể voi từng làm việc trong ngành khai thác gỗ hoặc du lịch được “nghỉ hưu” và sống trong môi trường tự nhiên hơn. Không còn các hoạt động biểu diễn hay phục vụ khách, voi ở đây chủ yếu lang thang trong rừng, tắm bùn và sinh hoạt theo nhịp sống riêng khá thoải mái.

Các chuyến tham quan thường bắt đầu bằng phần giới thiệu từ đội ngũ chăm sóc, chia sẻ về lịch sử voi tại Thái Lan cũng như cách tiếp cận có trách nhiệm mà trại đang theo đuổi. So với những nơi lớn như Elephant Nature Park, trải nghiệm ở đây có phần giản dị hơn nhưng lại mang đến góc nhìn gần gũi và chân thực về việc chăm sóc voi theo hướng tự nhiên.

Trại voi Into the Wild. Ảnh: @intothewild_elephantcamp

Chuẩn bị cho chuyến thăm các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai

Nên mặc gì

Trang phục được khuyến nghị:

• Quần áo thoải mái, thoáng khí – Áo thun, quần short cotton là lựa chọn dễ chịu vì thời tiết khá nóng
• Đồ bơi mặc bên trong – Thuận tiện khi tham gia các hoạt động dưới nước cùng voi
• Giày dép có thể dính bùn – Dép xăng đan, giày thể thao cũ hoặc giày đi sông đều phù hợp
• Quần áo khô dự phòng – Nên chuẩn bị sẵn để thay sau khi kết thúc

Những thứ cần tránh:

• Dép xỏ ngón – Dễ trơn trượt, không an toàn khi di chuyển trên địa hình ẩm ướt
• Quần áo màu trắng hoặc đắt tiền – Gần như chắc chắn sẽ bị bẩn
• Quần jean dày – Mặc lâu sẽ khó chịu, nhất là khi bị ướt
• Trang sức hoặc đồ giá trị – Dễ rơi hoặc thất lạc trong quá trình di chuyển

Một điểm khá tiện là nhiều nơi sẽ chuẩn bị sẵn trang phục kiểu mahout để mặc bên ngoài, vừa tạo trải nghiệm thú vị vừa giúp hạn chế bùn đất bám vào quần áo.

Nên mang theo những gì

Vật dụng cần thiết:

• Ba lô nhỏ chống nước – Gọn nhẹ, dễ mang theo
• Kem chống nắng (SPF 50+) – Nên thoa lại thường xuyên vì hoạt động ngoài trời nhiều
• Thuốc chống côn trùng: khu vực rừng thường có khá nhiều muỗi
• Vỏ chống nước cho điện thoại hoặc máy ảnh, gần như chắc chắn sẽ bị ướt
• Khăn tắm: không bắt buộc nhưng dùng khá tiện
• Khăn ướt hoặc nước rửa tay: giữ vệ sinh sau khi tiếp xúc với bùn đất
• Thuốc cá nhân: mang theo nếu cần dùng trong ngày

Vật dụng không bắt buộc nhưng hữu ích:

• Kính râm, mũ: giúp đỡ nắng khi di chuyển ngoài trời
• Áo mưa: cần thiết nếu đi vào mùa mưa
• Một ít tiền mặt: dùng để boa hoặc chi tiêu nhỏ lẻ

Hãy lựa chọn trang phục phù hợp nhé! Ảnh: @yunayunalachica

Các yếu tố an toàn cần xem xét khi tham quan các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai

Nguyên tắc an toàn khi tiếp xúc với voi

Voi là động vật hoang dã, dù đã được cứu hộ và chăm sóc, chúng vẫn giữ nguyên bản năng tự nhiên. Vì vậy, việc tuân thủ quy tắc là điều rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho cả người và voi:

• Luôn tuân theo hướng dẫn của người dẫn đường: họ hiểu rõ từng cá thể voi
• Tiếp cận voi một cách chậm rãi và bình tĩnh: tránh làm chúng giật mình
• Không đứng ngay phía sau voi: đây là điểm mù, rất dễ gặp nguy hiểm
• Không chạm vào mặt hoặc vòi nếu chưa được cho phép, mỗi con voi có mức độ thân thiện khác nhau
• Luôn để mắt đến trẻ em – không để trẻ tự ý lại gần voi
• Tôn trọng không gian của voi: nếu chúng lùi lại hoặc tránh đi, nên giữ khoảng cách

Lưu ý về sức khỏe và thể trạng

• Phụ nữ mang thai: Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tham gia các hoạt động
• Trẻ nhỏ: Phần lớn các khu bảo tồn nhận trẻ từ 4 tuổi trở lên, nhưng vẫn cần có người lớn đi kèm
• Người có vấn đề về vận động: Nên thông báo trước để được hỗ trợ hoặc điều chỉnh lịch trình phù hợp
• Người không biết bơi: Có thể tham gia các hoạt động dưới nước ở khu vực nông, nơi có thể đứng vững

Hãy tiếp cận voi một cách chậm rãi và bình tĩnh. Ảnh: @notgabbyb

Nếu có dịp ghé Chiang Mai, các khu bảo tồn voi ở Chiang Mai sẽ là trải nghiệm rất đáng thử trong hành trình du lịch Thái Lan. Một cách khám phá gần gũi, nhẹ nhàng và đầy ý nghĩa khi được tiếp xúc với voi trong môi trường tự nhiên, không khai thác hay cưỡi voi.

Thu Mơ (tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn