Chùa Thánh Duyên: 'danh lam cổ tự' nức tiếng xứ Huế 

Ở xứ Huế, chùa Thánh Duyên là một trong bốn ngôi chùa đã được vinh danh vào hàng quốc tự của vùng Thuận Hóa (Thiên Mụ, Thánh Duyên và Diệu Đế). Chính vì vậy, không quá khó hiểu khi ngôi chùa này từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều du khách khi muốn khám phá vẻ đẹp của chùa chiền xứ Huế. Vẻ đẹp của chùa Thánh Duyên đã nức tiếng từ xưa, khi nhà vua Thiệu Trị từng xếp hạng Ngôi chùa này là một trong 20 cảnh đẹp của xứ thần kinh. 

Mặc dù là ngôi Quốc tự nằm ở xa trung tâm của kinh thành Huế nhất trên núi Túy Vân, nhưng không vì thế mà chùa Thánh Duyên kém hút khách. Sức hấp dẫn của ngôi chùa này không chỉ về mặt tâm linh, mà còn là bởi nơi đây chứa đựng những giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc của cố đô xưa vô cùng ấn tượng.
 

Chùa Thánh Duyên là điểm đến bình yên ở vùng đầm phá Tam Giang. Ảnh: saobiennhatrang

Hướng dẫn di chuyển đến chùa Thánh Duyên 

Chùa Thánh Duyên nằm trên núi Thuý Vân, một ngọn núi nhỏ toạ lạc ở giữa đầm Cầu Hai ở gần cửa Tư Hiền, thuộc địa phận của làng Hiền An, xã Vinh Hiền của huyện Phú Lộc cách trung tâm thành phố Huế 60km. Để đến chùa Thánh Duyên, du khách có thể di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô theo hướng núi Túy Vân. Bạn có thể lựa chọn nhiều cung đường khác nhau tùy vị trí xuất phát.

Nếu di chuyển từ thành phố Huế thì có thể lựa chọn cung đường về Thuận An, sau đó đi theo đường ven biển để lên núi với chiều dài quãng đường khoảng 50 km. Ngoài ra, bạn cũng có thể di chuyển theo hướng đường quốc lộ 1A đến đầu phía Bắc của hầm đường bộ Phước Tượng thì rẽ trái, di chuyển theo quốc lộ 49B đi khoảng 10km nữa là sẽ đến chùa Thánh Duyên.
 

Du khách có thể đến chùa Thánh Duyên với các cung đường khác nhau. Ảnh: tai_dang

Lịch sử xây dựng chùa Phước Duyên Huế 

Chùa Thánh Duyên còn có tên gọi khác là chùa Túy Vân, ngôi chùa này đã được chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần cho xây dựng và gọi tên là Thuý Am. Đến năm 1962, chúa Nguyễn Phúc Chu đã cho trùng tu ngôi chùa. Năm 1835, vua Minh Mạng khi đi tuần du về Mỹ Am Sơn và cho đổi tên là Thuý Hoa Sơn. Khi đến thời vua Thiệu Trị thì nhà vua đã hạ chỉ đổi tên là Thuý Vân Sơn, đến đời Tự Đức gọi tên ngọn ní là Thuý Anh, dù vậy tên gọi Thuý Vân vẫn được người dân gọi cho đến hiện tại.

Đến năm 1836, vua Minh Mạng trùng kiến các ngôi chùa từ các chùa Nguyễn và đã cho xây dựng một ngôi chùa ở trên nền của ngôi chùa Mỹ Am cũ và đặt lại tên gọi là chùa Thánh Duyên với mong muốn lưu giữ lại vết tích của Đức Hoàng Tổ. Năm 1837 chùa Thánh Duyên đã hoàn thành, đến tháng 3/1837 vua Minh Mạng và Hoàng thái hậu đã về thăm chùa Thánh Duyên và ngự chế một câu đối “Thánh tức thị Phật, Phật tức thị Thánh, hữu thị Thánh phương khai Phật pháp chi sùng thâm. Duyên bản hữu nhân, nhân bản hữu duyên, hữu thị duyên nãi khoách thiện nhân chi quảng bị”.
 

Chùa Thánh Duyên được xây dựng bởi vua Minh Mạng. Ảnh: Khamphahue

Vào đời của vua Thiệu Trị đã đổi tên núi là Thuý Vân Sơn và cũng xếp hạng nơi đây vào hàng thứ 9 trong 20 thắng cảnh của xứ Thần Kinh, sau đó cho làm bài thơ “Vân Sơn thắng tích” , sau đó khắc vào bia đá cho dựng ở ngôi chùa. 

Vì là Quốc tự đã được vua Minh Mạng sắc phong, nên đã có nhiều vị cao tăng được sắp cử đến đây làm tăng can và trụ trì để lo các hoạt động Phật sự. Từ đó đến nay, ngôi chùa cũng đã trải qua rất nhiều đời trụ trì như hòa thượng Liễu Đạo Chí Tâm, Tánh Khoát Huệ Cảnh, Tánh Thông Nhất Trí, Vĩnh Thừa, Giác Nhiên, Mật Hiển. Hiện tại, trụ trì của chùa Thánh Duyên Huế là hòa thượng Hải Ấn. Tuy nhiên, người đang sinh sống và coi sóc mọi công việc ở ngôi Quốc tự này là đại đức Thích Minh Chính.

Trong các thập niên đầu của thế kỉ XX thì chùa Thánh Duyên đã từng là một đạo tràng rất lớn, từng được các chư tôn trong sơn môn tăng già Thừa Thiên lựa chọn làm nơi để các Chư tăng tu học vào các mùa an cư kiết Hạ. Trong thời kỳ hội An Nam Phật học được ra đời, khuôn tịnh độ cũng đã được thành lập tại ngôi Quốc tự nổi tiếng này.
 

Ngôi chùa đã từng là một trung tâm Phật giáo lớn. Ảnh: @thanhduong6868

Tháng 2/1996, chùa Thánh Duyên đã chính thức được công nhận là di tích Lịch sử Văn hoá quốc gia. Theo thời gian, do ảnh hưởng của thiên tai, ngôi chùa bị hư hỏng và xuống cấp nặng nề.Từ năm 2001 đến năm 2005 Giáo hội Phật giáo đã kết hợp cùng Sở văn hoá Thông tiên đã thực hiện Đại trùng tu ngôi chùa và lưu giữ kiến trúc và nét đẹp đến thời điểm hiện tại.

Nét đẹp kiến trúc chùa Thánh Duyên 

Nét đẹp kiến trúc của chùa Thánh Duyên kết hợp vô cùng hài hòa với địa thế, khung cảnh thiên nhiên của ngọn núi Thúy Vân nơi mà ngôi chùa đang tọa lạc. Ngay từ đường dẫn lên chùa ở khu vực bậc tam cấp, du khách có thể nhìn thấy bia đề núi Thúy Vân Sơn. Tiếp đến, sẽ bắt gặp cổng Tam quan được thiết kế theo dạng cổ lâu rất đặc trưng của các ngôi chùa thời Huế. Cổng tam quan của chùa Thánh Duyên có hai tầng mái, chính giữa cổng có ba chữ Hán “Thánh DuyênTự”. Ở lạc khoản bên phải là dòng chữ “Minh Mạng thập thất niên cát nhật tạo” và bên trái lạc khoản là  “Bảo Đại thập lục niên đại trùng tu”.
 

Bia đề tên "Thúy Vân Sơn" trên đường lên núi. Ảnh: khamphahue

Cổng tam quan của chùa Thánh Duyên có kiến trúc dạng cổ lâu. Ảnh: thuathienhue.gov

Khu vực chính điện của chùa Thánh Duyên là một tòa nhà có thiết kế ba gian hai chái rất thoáng. Khu vực mái có hai tầng được lợp ngói liệt và có kiến trúc kiểu trùng lương trùng thiềm rất đặc trưng ở xứ Huế. Ở nóc chánh điện có hai hình rồng thiết kế tinh xảo quay đầu vào một mặt rồng nằm giữa đám mây. Tiền đường của chánh điện có 5 cửa ra vào.
 

Sân trước của chùa Thánh Duyên. Ảnh:quangduc.com

Mái chánh điện lợp ngói liệt. Ảnh: codohue

Phía trước của chánh điện. Ảnh: thuathienhue.gov

Phía sau của khu chánh điện chùa Thánh Duyên. Ảnh: codohue

Bên trong nội điện của chùa Thánh Duyên thờ Phật cùng các vị hiền thánh khác nhau. Theo đó, gian chính sẽ thờ Tam Thế Phật bao gồm quá khứ, hiện tại, vị lai. Ở  khu vực phía trước thấp hơn sẽ là bàn thờ, bài vị của vua Minh Mạng, người đã có công cho xây dựng ngôi chùa này. Hai bên sẽ có hai dãy sập thờ thập điện Minh Vương, ở mỗi bên gần sát vách thờ 5 tượng, tiếp đến phía bên trong lại có thờ hai dãy tượng, mỗi bên chính bức tượng Thập Bát La Hán. Khu vực bên trái có thờ tượng Bồ Đề Đạt Ma tọa thiền, bên phải là bức tượng Địa Tạng ngự trên một con sư tử Xanh.
 

Bên trong chánh điện chùa Thánh Duyên. Ảnh: chuaviettoancau

Khám phá phía sau chính điện của chùa Thánh Duyên là nhà tổ thờ những thế hệ tăng cang và các vị thập phương thiện tính của chùa. Di chuyển đến cổng hậu và đi lên khu vực lưng chừng núi Thuý Vân du khách sẽ bắt gặp Đại Từ Các, Cách chính điện chỉ khoảng 50m. Đại Từ Các mang kiến trúc của một ngôi nhà rường trong tổng thể thiết kế theo hình núi bao gồm chùa, gác, tháp.

 Sau khi được trùng tu vào năm 2003, Đại Từ Các được chia thành ba gian khác nhau, gian giữa là nơi thờ Phật A Di Đà, Phật Thích Ca Mâu Ni và Phật Di Lặc. Phía sau là bức tượng Chuẩn Đề Bồ Tát, khu vực gian bên phải là nơi để thờ Đức Quan Âm và khu vực ra bên trái là nơi thờ Bồ Tát Đại Thế Chí . 

Từ Đại Từ Các có đường dẫn lên trên đỉnh núi là khu vực có Điều Ngự Tháp, đây là công trình kiến trúc cao nhất của chùa được thiết kế với hình khối tứ giác, bao gồm 3 tầng khác nhau chiều cao khoảng 13 m trên một nền đá. Kiến trúc của tháp có dạng hình buông, ở dưới lớn càng lên càng nhỏ và mỗi tầng đều có 4 cửa tò vò. Trên tháp có tấm bảng được chạm khắc với 3 chữ “Điều Ngự Tháp”. Đỉnh tháp Điều Ngự trước đây đã có dựng trụ đồng đặt pháp luân, kèm theo chuông, khi có gió thổi thì pháp luân sẽ xoay và những thanh âm của chuông vang vọng khắp không gian.
 

Điều Ngự Tháp của chùa Thánh Duyên. Ảnh: phuothue

Ý nghĩa của cái tên Điều Ngự cũng rất đặc biệt, đây là một trong 10 danh xưng của Đức Phật.  Ngoài ra, điều ngự cũng mang ý nghĩa chính là nơi để nhà vua điều phục và chế Ngự tâm. Khi đã có thể chế ngự được tâm thì bất kỳ việc gì cũng đều có thể dễ dàng thực hiện được, đây cũng là một trong những ý nghĩa của việc nhà vua Minh Mạng đã cho xây dựng đình Tiến Sản nằm ngay sau khu vực của tháp Điều Ngự.

Tại chùa Thánh Duyên Huế còn có tổng cộng hơn 70 pho tượng, tuy nhiên đáng chú ý nhất chính là bộ tượng Thập Bát La Hán được làm bằng chất liệu tre thép vàng. Cùng với đó là bộ tượng Thập Bát La Hán được thiết kế bằng đồng cổ xưa và lớn nhất tại Việt Nam. Bộ tượng này cũng đã được công nhận là kỷ lục Guinness Việt Nam vào năm 2008.
 

Trong chùa Thánh Duyên có nhiều bức tượng Phật quý. Ảnh: chuaviettoancau

Du ngoạn chùa Thánh Duyên trải nghiệm tuyệt vời 

Du lịch Huế và đến với chùa Thánh Duyên nằm trên núi Túy Vân, chắc chắn du khách sẽ được tận hưởng những khoảnh khắc tuyệt vời, an yên và tĩnh tại. Đến với ngôi chùa này, du khách không chỉ được hòa mình giữa cảnh vật bình yên để tâm thật tĩnh lặng, mọi muộn phiền sẽ được gột bỏ, đồng thời còn được khám phá nét đẹp bình dị của ngôi Quốc tự nổi tiếng.
 

Không gian ngôi chùa rất bình yên, rợp bóng cây và tiếng chim. Ảnh: @santattooartis

 Bước chân vào không gian chùa, giữa khung cảnh non nước hữu tình bình yên, lắng nghe những thanh âm của cây lá trong tiếng rì rầm của sóng nước, tiếng kinh cầu, lòng người bỗng trở nên thật thư thái. Đặc biệt trên cung đường đến với núi Thánh Duyên, du khách còn được tận hưởng vẻ đẹp nên thơ đầy bình dị của vùng đầm phá Tam Giang mênh mông sóng nước hay những xóm chài thôn dã.
 

Từ chùa Thánh Duyên có thể nhìn thấy khung cảnh tuyệt đẹp của Phá Tam Giang. Ảnh: phuothue

Nếu như đến với chùa Thánh Duyên vào các ngày mùng 1, ngày rằm, du khách sẽ có cơ hội được thưởng thức những bữa cơm chay đạm và vui đùa cùng những đứa trẻ đến sinh hoạt tại chùa. Vào thời điểm này, bên cạnh vẽ tĩnh lặng và uy nghiêm thì ngôi chùa còn mang bầu không khí ấm áp và gần gũi, là sự kết nối đầy tự nhiên giữa lữ khách thập phương với những người dân bản địa, nơi cõi lòng luôn được rộng mở ở chốn cửa Phật 

Chùa Thánh Duyên đã từng là một trung tâm Phật giáo đầy huy hoàng trong quá khứ, đến nay ngôi chùa vẫn giữ nguyên vẹn vẻ đẹp xưa, là nơi để du khách thập phương tìm đến vãn cảnh, lễ phật để tìm cho mình những giây phút thật an yên, nuôi dưỡng tâm hồn thiện lành hướng thiện. 

Nguyệt Cát (Tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn

Ảnh: Internet